Кодшо рушарнян, 27 сентябрьыште, Йошкар-Олаште «Угинде» пайрем лие. Тиде гана тудо Марий паркыште эртыш.
Пайрем 11 шагатлан тӱҥале. Погынышо-влакым Марий Элын ялозанлык да кочкыш сату министрже Павел Раевский ден тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министрын алмаштышыже Михаил Матвеев саламлышт. Павел Валентинович пасу паша мучашке лишемме, шурно ден пареҥге, пакчасаска сай лектышышт дене куандарат манмыж дене кумылым нӧлтале гын, Михаил Ивановичын иктешлыме семын ойлымыжо келшыш:
– Кинде деч кугу от лий. Кинде лиеш гын, ме темше лийына. Темше лийына гын, пайремым ыштена.
Тидыже тыгак. Пайрем моткоч сайын да веселан эртыш. Арам огыл еҥ-влак тушко эсогыл ондакрак толаш вашкеныт, вет тыште тӱрлӧ модыш дене модаш, интерактив площадкылашке ушнаш йӧн лиеш манын увертаралтын ыле.
Йӱла, мастарлык класс
Мутлан, Провой кундем Ташнур тӱвыра пӧрт пеленысе «Алан» ансамбльын вуйлатышыж ден икмыняр участницыже кылтам кырыме йӱлам ончыктышт, мастарлык классыш кеч-кӧ ушнен да пырчым шийын, тудым пуалтарен, кидвакш дене йоҥыштен, ложашым шоктын кертын.
– Тиде йӱлам ончыкташ пырчым Марий тӱвыра рӱдер ямдылен, а кучылтмо арвер-влак эше ковам дечак аралалт кодшо улыт. Нунын дене ме мӧҥгыштӧ кызытат пайдаланена. Кеч-можымат йоча-шамычат, илалше-шамычат кумылын ыштен ончышт. Кылтам кырыме сомыл неле мо манын, сапондо дене утларакше пӧръеҥ-шамыч перкалышт, – палдарыш ансамбльын вуйлатышыже Алексей Дружинин.
Тӱрлӧ йӱлам ончыктымаш, мастарлык классым эртарымаш – теве тидыжак эн кӱлешан. Поснак йоча-влаклан. Нуно, кинде шултышым кидыш кучен кочмешке, тудым ышташ мыняр вий пышталтмым пален кушкыт гын, ончыкыжым киндым да тудым кӱэштмешке шуктымо пашам утларак аклаш тӱҥалыт манын ӱшан уло.
Конкурс
Пайрем жапыште эртыше конкурсыш Марий Элын тӱрлӧ кундемлаж гыч 7 ансамбль ден ик еҥ посна ушненыт. Эн тӱҥ кочкышыжо моло ийласе семынак у шурно гыч кӱэштме кинде ыле. Ӱмаште участник-шамыч, сценыш лектын, киндым чапландарен, мурым муреныт, изирак инсценировко ден йӱлам ончыктеныт гын, тений кушто верланеныт, туштак жюрилан шкешотан презентацийым эртарышт: кажныже шке ӱстелышт воктенак кинде нерген мурым мурышт, тудым кузе кӱэштмышт нерген каласкалышт. Но ик кинде дене гына иктат серлаген огыл. Чыланат икмыняр тӱрлым, адакшым когыльым, мелнам кӱэшт конденыт – ӱстембалнышт могай гына чес лийын огыл!
Иктешлымаш почеш, «Угинде» пайремыште икымше верыш Оршанке район Кугунур тӱвыра пӧртын «Какшан сем» фольклор ансамбльже да Шернур район Чылдемыр тӱвыра пӧртын «Олык марий» фольклор ансамбльже лектыч. Кокымшо вер дене У Торъял тӱвыра пӧртын «Торъял кундем» фольклор ансамбльже, кумшо вер дене ты районысак Тошто Торъял тӱвыра пӧртын «Ший оҥгыр» калык фольклор ансамбльже палемдалтыч.
«Какшан сем» ансамбльлан икымше верым сеҥен налаш мо полшен йодмемлан, паледа, кузе вашештышт?
– Кинде руашым ме яндар памаш вӱд дене лугена, тушко эше кугу йӧратымашым, пиалым, куаным, куатым ешарена, кӱэштме годым муралтен, кушталтен колтена. Эн тӱҥжӧ – чон кумылнам пыштена, садлан мемнан киндына эн мотор да тамле лийын! – маньыч.
Чылажат кумылым нӧлтен
Пайремыште кидмастар-шамыч тӱрлӧ ойыртемалтше пашаштым темленыт. Толшо-влак кӧн чонжылан мо келша, тудым налын кертыныт. Южышт выставке семын ончен гына эртеныт. Пиалеш, канен-куанен кошташ рушарнян игечыжат моткочак мотор ыле. А кунам кече онча, кумылак нӧлталтеш. Санденак участник-шамычын, мероприятийын тӱҥ организаторжо Марий тӱвыра рӱдер пеленысе коллектив-влак ден посна мурышо-влакын муралтымышт, гармоньчо-шамычын шокталтымышт почеш еҥ-шамыч йывыртен куштышт.
Любовь Камалетдинова
