Марий рӱдолашкына теҥгече «Сеҥымаш поезд» толын шуын.
6 да 7 мартыште тудын вагонлажым ончал савырнен, Кугу Отечественный сарын историйже дене палыме лияш йӧн уло.
Икымше кечынже Марий Эл правительстве председательын алмаштышыже, тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Иванов журналист-влак дене пырля поезд дене палыме лияш миен. Тыгай проект-влак элнан историйыштыже лийше кочо событий-влак нерген шарнымашым аралаш, тӱнямбалне тачысе пуламырым умылаш полшат манын палемден.
«Сеҥымаш поезд» — тиде тӱняштыжат икымше иммерсивный ончер. Тушко 10 тематический вагоным ушымо. Кажныже сарын посна пагытысе событийже-влак дене палдара. Кажныштыже могай тудо шучко лийын кертмыжым умылет. Икымше да пытартыш вагонышто гына веселарак: икымшыштыже еҥ-влак кеҥеж кечын поезд дене кӧ кушко – канаш, унала, мӧҥгыш – кудалыт. Но трукышто сар тӱҥалме нерген плен налыт. Моло вагонлаште – ныл ий шуйнышо сарын неле сӱретлаже: Брест мландыште, Моско кундемыште кредалмаш-влак, медицине вагон сусыргышо-влак дене темын… Концлагерь илышат ончыкталтеш. А могай экспериментым тушко логалше еҥ-влак дене гестаповец-влакын эртарымышт нерген пален налат да коваштыланат копыж чучеш…
2023 ийыште поезд тоштерыш военный трибунал-влак нерген палдарыше вагоным ешареныт. Нюрнберг, Токийысе да Хабаровский-процесс-влаклан кӧра нацист Германийын да Япон милитарист-влакын шучко чурийышт нерген уло тӱнят пален.
Сар годым кӱртныгорно калыклан чотак полшен, кеч саркуралым, салтак-влакым ик вер гыч весыш шупшыкташ тудо кӱлын. Военноначальник-шамычат тушкак илаш кусненыт манаш лиеш, вет войска-влакын ик вер гыч весыш куснылмышт почеш нунылан шукташышт кӱлын, тушечак нуно боевой действий-влакым виктареныт. Эсогыл мушкылташ келыштарыме вагонымат поездыште келыштарыме. А теве пытартыш вагон сар пытымылан пӧлеклалтын.
Кугу Ачамланде сарын кужу корныж нерген аудиогид, сар жапыште машинисткылан ыштыше Лида каласкала. Поездыш пурымеке, волонтёр-влак кажнылан пылышыш чийыме тыгай арверым пуат. Эшежым поездыш логалмеке, чынжымак тудын дене кудалме шижмаш лектеш, пуйто. Молан манаш гын, вагон окналаште уремыште кузе сӱрет вашталтымым ужат: пуйто уло эл гоч эртен, сар кайыме ныл ийым илен лектат. Вагонлаште пеш волгыдыжак огыл, но кажне фигуржым сайын ужаш манын, нуным волгалтарыме.
Сеҥымаш поезд – тиде:
*150 утла фигур;
400 квадрат метр кумдыкым айлыше декораций;
4000 реквизит;
50 видепроектор;
140 мультимедиа.
Ты «Сеҥымаш поезд» 2020 ий гыч Россий, Абхазий да Беларусь мучко кудалыштеш. 5 ий утла жапыште тудо 260 километрым эртен да элнан 245 олаштыже лийын. Тудым 1400000 еҥ ужын. Тынарныак онлайн йӧн дене сайтыште онченыт.
Поезд дене кылдалтше проектым РФ-н Науко да кӱшыл образований министерствыже, «РЖД» ОАО да «Волонтёры Победы» толкын иквереш илышыш шыҥдареныт. 2024 ийыште Тӱвыра инициативе президент фондын грантше полшымо дене проектын интерактивный версийжым пашаш колтентыт.
Поездым ончал лекташ оксам тӱлыман огыл. Кӧ тидым ыштынеже, ончылгоч регистрацийым гына эртыман. 7 мартыште 16 шагат 30 минутышто тудо угыч корныш тарванышаш.
Снимкыште: «Сеҥымаш поезд» – Йошкар-Олаште.
Светлана Носован фотожо.
Регион вуйлатыше Юрий Зайцев МАКС месенджерысе каналышытыже серен:
– Тыгай ончер-влак Кугу Отечественный сар, мыланна илаш йӧным ыштыше геройна-влак нерген священный шарнымыашым арален кодаш кӱлыт манын ӱшанем.
