ойла У Торъял школ-интернатын педагог-организаторжо, уста туныктышо Оксана Горбунова.
У Торъял школ-интернатын ик кабинетышкыже пурен шогалмеке, курчак театрын мастерскойышкыжо логалмемла чучо. Окна турасе шӧрлыклаште шке кид дене ямдылыме курчак-шамыч шыргыжыт, шола велне – сценылык костюм-влак радам дене чеверын койын кечат, тыштак икмыняр ургымо машина, кугу ӱстембалне – тӱрлеман солык-шамыч… Йоча-влаклан труд (технологий) урокым эртарыме кумдык лач тыгаяк лийшаш. Мотор курчакым, солыкым, вургемым да моло кидпашам ужын, икшыве тыгайымак ышташ тунемаш кумылаҥшаш. Ты шотышто кумдан палыме совет педагог-новатор Василий Сухомлинский возен: «Йоча-влаклан паша деч куаным налаш йӧным ыштыза. Тиде куан тудлан сеҥымашым конда, тыге йоча моштымашыж нерген пален налеш да пашан кӱлешлыкшым умыла…» Но эн тӱҥжӧ кумдык огыл, а туныктышо. Труд предметым туныктышо шкежат мастар кидан, усталык шӱлышан, пашам да йоча-влакым йӧратыше лийшаш, туге? Ты шотышто У Торъял школ-интернат пиалан манын каласаш гына кодеш. Вет тыште ты предметым Тошто Торъял кундемын ик эн пагалыме, пашаче, кидмастар семын чапланыше Прозоровмыт тукымын ӱдыржӧ Оксана Горбунова кумылаҥда. «Ужыда, школысо концертлан могай костюмым ургена? Оксана Евгеньевна тӱрлӧ лапчык дене теве могай шедеврым ышта!» – кугешнен-куанен каласыш школ-интернатым вуйлатыше Наталья Анатольевна Ерёмина.
Оксана Евгеньевна моштымашыжлан ӱдыр-влакым уло кумылын туныкта. Тудын вуйлатымыж почеш тунемше-шамыч ургат да моло тӱрлӧ кидпашам веле огыл ыштат, тыгак школ пакчаште кушкылым, пакчасаскам ончен куштат, кочкышым ямдылат, а эше…
– Изирак-влаклан кидпаша кружокым вӱдем, арняште ойырымо кок шагатыште тӱрлӧ поделкым ыштена, – ойла туныктышо. – Тыгак 4-ше класслан театральный кружокым эртарем. Ме спектакль-влакым шындена. Теве военный теме дене постановкылан 7-ше класс дене юбкым, пилоткым ургаш тӱҥалынна.
Тиде школ-интернатыште Оксана Евгеньевна кумшо ий тырша. А тымарте тудо – чылаже латшым ий – Йӱдвел кундемыште пашам ыштен. Мийымеке, могай паша уло тугайым, а вара – шӱм-чонлан келшышым: усталык полатыште ургаш да моло кидпашалан туныктен, санаторийыште ургызо да кидмастар семын тыршен, а пытартыш жапыште школышто труд урокым вӱден. Но чон шочмо велышкак шупшын. А Йӱдвелышкыже молан каен, маныда?
– Школ деч вара Йошкар-Оласе технологический колледжыште модельер-конструкторлан тунем лектынам да вигак Йӱдвелыш пашам ышташ каенам, – каласкала туныктышо. – Тунам, 2000-ше ийлаште, илыш йӧсӧ лийын. Ешыште вич икшыве кушкынна. Оксалан кӧра ачам Москваш пашам ышташ коштын. Ачам-авамлан полшымем шуын.
Ача-ава, шольо-шӱжар-влак верч тургыжланен, ӱдыр шке мутшым кучен. А тидын деч ончыч эше водительын праважлан тунем лектын.
– Изи годсек Тошто Торъял гыч У Торъял марте, моло вере эреак йолын коштмо. Мый вигак шканем цельым шынденам: машинам налаш, пӧртым чоҥаш. Ачамлан пӱралтын огыл гын, мый кудалышташ тунемам да полшем манын шоненам. Ындыжым йочаже-влак чылан машина дене кудалыштын моштена, – каласыш Оксана Евгеньевна.
Пеҥгыде койыш-шоктышан, но моткочак поро чонан тиде айдеме пӧрт шотыштат шке шонымашышкыже шуын. Тудыжым пелашыже Роман Анатольевич дене пырля нӧлтеныт. Пӧръеҥат – туныктышо, йоча-влаклан физике да математике дене шинчымашым пуа. Пырля нуно йоча-влакым ончен куштат: иктыже Йошкар-Оласе медицине колледжыште тунемеш, весыже – школышто.
– Айдемылан Юмо могай моштымашым пуэн, тудымак ыштышаш да самырык тукымым туныктышаш, – ойла Оксана Евгеньевна. – Ачам ден авам мемнам изинекак пашам ышташ йӧратышым ончен куштеныт. Тидланже шкеак пример лийыныт. Ачана – каменщик, плотник. Мӧҥгыштӧ пуым пӱчкеден але йӱлалтен сӧрастарен, окна рамым, омсам да молым эре ыштен. Авам вургемым урген, а ковамын тӱрлемже шуко. Ача але ава мом ышта – ме пеленышт шкак шогалынна. Йоча-влакым изинек ала-мом ышташ таратет гын, варажым кушмо семын тиде кумылышт вияҥеш. Йоча-влак дене пашам ышташ мылам келша. Мый шке жапыштыже кружевницылан тунемынам. Тиде кидпашаланат йоча-влакым туныкташ кумылем уло.
Г.Кожевникова
Авторын фотожо
