Марий Элыште 6-12 апрель Таза илыш-йӱлам кучаш кумылаҥдыме арня семын эрта. Тудо 7 апрельыште палемдалтше Тазалыкын тӱнямбал кечыжлан пӧлеклалтын.
Стресс дене темше, начар экологий дене кумылым волтышо кызытсе илышыште шке тазалыкым поснак тӱткын эскераш кӱлеш. Тазалык – мемнан эн тӱҥ поянлыкна. Тудым арален кодымаште кугу верым таза илыш-йӱла налеш.
«Таза илыш-йӱла» умылымашыш айдемын капкыл да шӱм-чон тазалыкшым арален кодымашке виктаралтше мероприятий-влак пурат.
Таза илыш-йӱлан принципше-шамыч пайдале кочкышым кочмо, физически чолга улмо, уда койыш деч утлымо, психический тазалыкым эскерыме, обязательный медосмотрым эртыме да сайын каныме дене кылдалтыныт.
Кочкыш – тиде организмын топливыже, сандене тазалыкна мом кочмына дене чак кылдалтын. Емыж-саска ден пакчасаскалан, шурнылан, белок ден пайдале коялан поян балансироватлыме кочкыш, шагал сакыран да коя кочкышан рацион организмым сай формышто кучаш, шуко чер деч аралаш полшат.
Кажне кечын ыштыме физзарядке капкыл формо ден нелытым контрольышто кучаш полшымыж деч посна эше шӱм-вӱргорно системым пеҥгыдемда, кумылым саемда да организмын тонусшым нӧлталеш.
Тамакым шупшмылан, аракам утыждене йӱмылан да наркотик негызан вещества дене пайдаланымылан кӧра тазалык чот локтылалтеш, тӱрлӧ неле чер дене черланен кертме лӱдыкшӧ кугемеш. Тидымак шотыш налын, тыгай уда койыш деч лучо утлаш.
Психический тазалыкым тӱткын эскераш кӱлеш. Шкемшижмаш стрессым чытыме, кумыл волымо, мален темдыме годым палынак начаремеш. Сандене каналташ, медитаций да хобби дене заниматлалташ, лишыл еҥ-влак дене вашлийын мутланаш жапым муашак тыршыман.
Медосмотр ден диспансеризацийым жапыштыже эртыман. Врач деке идалыкыште кеч ик гана кайыме дене ситыдымашым вияҥаш тӱҥалме йыжыҥыштак рашемдаш да нелын черланыме деч аралалташ лиеш.
Таза илыш-йӱлан сай велже:
- иммунитет пеҥгыдемеш, вирусан да инфекциян чер шуэнрак пижеш;
- инфекциян огыл хронический чер дене черланен кертме лӱдыкшӧ иземеш, ремиссий пагыт кужемеш;
- кумыл саемеш, депрессий чакна, стресс куштылгын эрта;
- ешыштат, пашаштат чолгалык ешаралтеш;
- организмыште ийгот дене кылдалтше вашталтыш варашрак кодын палдырнаш тӱҥалеш;
- илыш кужу жап чолган эрта, эсогыл, шоҥгеммеке, шкем ончаш да йолын кошташ йӧн лиеш;
- капкыл мотор, а коваште яндар лийыт;
- вий-куат сита;
- кушкын толшо тукым ден родо-тукымлан чын пример ончыкталтеш.
Сай койышым кажне кечын вияҥдаш гын, шкемшижмашын саеммыжым, а илышын палынак волгыдо да оҥай лиймыжым шкат ужыда. Шарныза: тазалык – шкенан кидыште.
Наталья БЛОШЕНКО,
Калыкын тазалыкше да медицине профилактике рӱдерын вуйлатышыже.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын пресс-службыжын фотожо.
