14 январьыште мурызо, МАССР-ын калык артистше Светлана Сушкина 80 ияш лӱмгечыжым палемден.
Светлана Сергеевнан профессионал сымыктышыш логалме корныжо тӧрсыран лийын. Юбиляр дене паша верыштыжак, Э.Сапаев лӱмеш опер да балет академический театрыште вашлийна. Йоча да самырык пагытшым, усталык пашаште шонымашкыже шуын кертмыже нерген кумылын шарналтыш.
Ача-аван шокшышт деч посна
Марий Турек районысо Кукурем ялеш чатлама йӱштӧ кечын шочын-кушкынам. Кочамын ойлымыж почеш, авам мыйым жап деч ончыч, шым тылзашым, ыштен, капкыл нелытем кок кило дечат изи лийын. Ковам тулуп шокшеш коҥгамбалне ончен куштен. Авам визымше йочам ыштымыж годым илыш дене чеверласен, садлан мыланна: Люся акамлан, Анфиса шӱжаремлан да Вася шольымлан – ача-аван шокшыштым палыдеак кушкаш логалын. Ачам варажым изватым конден. Акамлан сурт кӧргыштӧ изинекак шуко паша логалын, а мый изватын ныл икшывыжым ончен йоча пагытем эртаренам. Садлан эше тунамак марлан лекмем да йочам ыштымем шуын огыл. Ачам «Большевик» колхозын председательже лийын, эр гыч кас марте пашаште йомын.
Куд ияшем годым авам дене колхоз пасушто сорла дене тӱредмым шарнем.
Ялна райрӱдӧ деч тораште верланен. Йырваш мотор пӱртӱс кумылым нӧлтен, поснак шошым уремна ошын койын пеледын, ломбо пуш шарлен.
Икымше ден кокымшо класслам Арбор шымияш школышто тунемынам. 1956 ийыште лу ийым темымеке, Анфиса шӱжарем дене когыньнам Параньга интернат-школыш колтеныт. Тусо пагыт эн волгыдо шарнымашым коден. Моткочак чолга, чулым кушкынам, эреак ончылно лияш тыршенам: иктаж-мо келшен огыл гын, рвезе-влакымат кырен кертынам. Осал койышемлан кӧра мӧҥгӧ колташат шоненыт. Тылеч вара спорт дене кылым кучаш тӱҥалынам: ныл-вич шагат эрдене тӧрштен кынелын, кеҥежым куржталаш лектынам, а телым ече дене коштынам. Спортсменке лияш шоненам. Икана ече дене чот торашке каенам, шеҥгечем пий толеш шоненам, татар ял деке лишемме семын пий-шамычын опташ тӱҥалмекышт веле пире лиймым умыленам. Чот лӱдынам, а кузе чот ече дене куржынам?! Тиддеч вара тынар умбаке ик ганат шкетын каен омыл.
Интернатыште уш-акылым пойдарыме, а эн тӱҥжӧ – илышым умылаш, койыш-шоктыш денат пеҥгыде лияш тунемме. Районыш концерт дене лектын коштынна, тушто хор денат, шкетынат муренам. Скрипкам шокташ, тыгак тӱрлӧ кидпашалан тунемме, чывым, кроликым ончаш да озанлык пашаштат полшымо. Чывым ончымо дене ончыл верыш лекмылан Моско ВДНХ-ш намиеныт. Туштак икымше гана мӱй таман грушым кочкынам. Тудым туныктышем Екатерина Николаевна Свирская налын пуэн.
Кум теҥге дене
Йоча годсекак мураш чот келша. Икымше сеҥымашем республикысе интернат-школ-влак коклаште эртаралтше музыкальный фестивальыште лийын. Тушто Алексей Искандаровын «Ломбо» мурыжым муренам да кумшо верыш лектынам. Кандашымше классыште тунемме годым Йошкар-Оласе культпросветучилище гыч талантан икшыве-влакын мастарлыкыштым ончаш толыныт. Мурымем чылалан келшен, тыге мыйым училищын дирижёр-хор пӧлкашкыже тунемаш налыныт. Тӱрлӧ концертыште, пайремыште мураш логалын, но мылам ала-мо ситыдымыла чучын, да Йошкар-Ола гыч Иваново областьысе Фурманов олаш лектын каенам. Кӱсеныштем улыжат кум теҥге лийын. Тыге мый кум ият пеле куымо фабрикыште пашам ыштенам. Шочмо кундем деч тораште чотак йокрокланенам гынат, кас школышто тунемме, тӱрлӧ сценыште хор але сольно мурымо, клубласе оркестр дене пырля выступатлыме волгыдо шарнымашым коденыт.
Фабрике гыч нигӧн колтымыжо шуын огыл, но шонымем садак ыштенам. Йошкар-Олаш пӧртылмеке, «Электроавтоматика» заводышто тыршенам. Мемнан цехыште эреак муро шергылтын, муро мыйын да пашам пырля ыштыше-влакынат кумылыштым нӧлтен. Агитбригаде дене республик мучко чӱчкыдынак коштынна. Йолташ ӱдырем Нина Ивайкова дене дуэт дене муренна. Мыланна лӱмын марий тувырымат ургеныт.
Театрыштат, йотэллаштат
Варажым мый музыкальный училищын вокал отделенийыштыже педагог Фаина Ефремовна Олейникован классыштыже тунемынам. Уста педагог пеш шуко вокалистым кумда тӱняш луктын! «Тыйын верет заводыштат, художественный самодеятельностьыштат огыл, а театрыште, кумда сценыште, лийшаш да мурышаш улат» манын ятыр гана ойленыт. Тиде жапыште олаштына лач у театр почылтын. Тӱҥалтыште хорышто муренам, а вара, Озаҥысе консерваторийын визымше курсыштыжо тунемме годым, «Чио-Чио-сан» оперыште Сузукин партийжым муренам. Пашам ышташ толмеке, «Сивильский цирюльник» оперыште Розинан партийже икымше лийын. Тиде рольым кызытат шарнем. Моткоч шуко постановкышто муренам.
Марий оперлаште муренам, «Акпатырыште» Марфа ден Эвикам, «Алдиарыште» Сулим, а Арбанын «Кеҥеж йÿд» опереттыштыже Тамара ден Ольган рольыштым модынам. Тиддеч вара эше ятыр постановкышто, йоча спектакльыште муренам: «Евгений Онегиныште» – Ольгам, «Иоланташте» – Марта ден Лаурам, «Травиатыште» – Флорам …
Концерт программыланат кугу тӱткышым ойыренам. Репертуарыштем чапланыше марий семмастар-влак Андрей Эшпайын, Иван Молотовын, Евгений Волковын, тыгак Иван Егоровын, Эрик Сапаевын, Дмитрий Кульшетовын мурышт улыт, тыгак композитор Алексей Яшмолкин, Виталий Алексеев дене кылым кученам. Сапаевын мурыжо-влак дене тичмаш программым 2012 ийыште ямдыленам ыле. Тыгак Рахманиновын, Чайковскийын, йотэлласе композитор Бетховенын, Бахын, Вердин, Россинин произведенийыштым муренам.
Концерт дене республик мучко коштмо, Юл воктенысе шуко олаште, Москошто сымыктыш пашаеҥ-влакын рӱдӧ пӧртыштышт мурымо, йотэллаштат ятыр гана лийме. Жапше годым Москосо Кугу театрыште стажировкым эртенам, ты театрын солистше семын кум концертым эртаренам, чапланыше композитор-влакын произведенийышт деч посна марий муро-влакым йоҥгалтаренам. Калык моткоч шокшын вашлийын.
Курымешлан шӱмыштӧ
Пытартыш жапыште ом муро, очыни, мурен ситаренам. Но южгунам марий калык мурым муралтем, да кумылемат нӧлталтеш. Театрыште икмыняр ий опер труппым вуйлатенам, а кызыт режиссёрын полышкалышыже улам.
Муро, театр чонемлан эн лишыл да шерге йолташ, таҥ улыт. Ӱмыр мучко профессионал музык аланыште пашам ыштымылан илышем да пӱрымашем пӧлеклымылан нимыняр ом ӧпкеле. Тыге мый Юмын пуымо пӧлекше дене шочмо калыкем куандаренам, кундемем чапландаренам. Кызытат марий муро шотышто чонем йӱла, коржеш, тудын ончыкылыкшо верч тургыжланем.
Фотом театрын архивше архивше гыч налме
