Марий Элыште 4-10 августым Ава шӧрын пайдалыкше дене палдарыме арня семын увертарыме.
Ош тӱняш толшо азан тӱҥ кочкышыжлан ава шӧр шотлалтеш. Ӱдырамашын организмыштыже ышталтше тиде продукт – пӱртӱсын чудыжо, вет тудо тӱрыснек шочшо ньоган йодмашыжлан келыштаралтеш.
Ава шӧрыштӧ чыла питательный вещества: белок, углевод, тӱрлӧ коя ден витамин – уло. Нуно шочшо йочан организмжылан поснак икымше куд тылзыште моткочак кӱлыт, капкылжылан да уш-акылжылан вияҥаш, тыгак таза лияш полшат.
Продуктын составше жап эртыме семын вашталтеш, йоча организмын йодмашыжлан келыштаралтеш.
Инфекций деч арала
Ава шӧр – азан кочкышыжо веле огыл, эше пеш сай аралтыш. Тиде продуктышто улшо иммунный компонент-влак – лейкоцит гыч тӱҥалын, микроб ваштареш моткоч виян кучедалше вещества марте – ньогалан тӱрлӧ инфекцийын возбудительыштым сеҥаш полшат. Чызым кочшо аза кумдан шарлыше йоча чер-шамыч деч сайынрак аралалтеш, отит, шоло инфекций да шӱлымӧ корнын черже дене шуэнрак черлана.
Омым саемда
Ава шӧрын йӱдымсӧ порцийыштыже пеҥгыде омылан мутым кучышо нейромедиатр шуко. Продукт азан малыме да чолгаланыме радамжым ышташ полша, тидыже поснак икымше тылзыште кӱлешан.
Чызым кочшо йоча у верлан писынрак тунем шуэш.
Пагар ден шолылан пайдале
Шочшо азан шолыжо чылт яндар, но ик арня гыч тудым миллиард дене бактерий авалта. Ава шӧр пагар ден шолым нунын деч пайдале микроорганизмже-влак дене арала.
Умшан тамжым вияҥда
Ава шӧрын тамже ӱдырамашын рационжо дене чак кылдалтын. Икшыве тӱрлӧ тамым шижын куаныже манын, ӱдырамашлан балансироватлыме да тӱрлӧ кочкышым кочкаш темлалтеш.
Кочкышым шулыктараш полша
Амилазе да липазе гай фермент-влак организмыште алмашталтмаш пашалан мутым кучат. Нунын деч посна йочан вияҥын шудымо пагар-шолора корныжо пайдале веществам налын огеш керт.
Икшывым лыпландара
Ош тӱняш толмо икымше идалыкыште йочалан шуко мом ужашыже да шуко молан тунемашыже логалеш. Тидлан кӧра нерве системыже шуэн огыл утыжденат чымалтеш, да тудым лыпландараш пеш неле лиеш. Чызым кочшо йоча аралыме, эсогыл йӧратыме улмыжым сайын шижеш. Тылеч посна ава шӧрыштӧ улшо холецистокинин да окситоцин гай компонент-влак азам моткоч сайын лыпландарат.
Пӱртӱс ӱдырамашлан азажым пукшаш пеш сай йӧным ыштен. Ава шӧрлан нимо ок шу, тудым производствышто ямдылен лукмо нимогай продукт алмаштен огеш керт. Сандене ава шӧрым кочшо йоча темше веле огыл, тыгак пиалан да таза лиеш.
Галина МУРЗАЕВА,
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын ава улмым да йоча пагшытым аралыме пӧлкажын начальникше.
Маргарита ИВАНОВА ямдылен.
Марий Эл Тазалык аралтыш министерствын фотожо.
