Кодшо рушарнян Йошкар-Оласе Марий паркыште марий-шамыч Ӱярня арня лекмым палемденыт.
Юмылан тау, марий кечышот йӱлам шукташ рӱдолаштына пырля погынымо тыгай сылне вер уло. Такшым, ты кечын Йошкар-Олаште Ӱярням ужатыме мероприятий-влак ятыр вере эртаеныт. Республикысе райрӱдылштат пайремленыт. Юрино район Шереметев замокышто тений икымше гана йӱлам шуктеныт. Пайремлан эсогыл 500 мелнам кӱэштын, кугу тортым ямдыленыт. Кремжылан гына 40 килограмм вартышым кучылтыныт.
Ожно кеч-могай пайремлан икте-весе деке унала коштыныт. Таче тыгай сӱрет шагал вашлиялтеш. Рӱдолаштына пырля пайремлаш йӧным ыштымылан республикысе Марий тӱвыра рӱдерлан тауштыман. Тудо оласым веле огыл, районла гычат усталык коллектив-влакым пайремым сӧрастараш ӱжеш, оҥай программым ямдыла.
Мо дене тенийысе Ӱярня ушеш кодеш? Йошкар-Ола, Морко, У Торъял, Кужэҥер, Звенигово районла гыч шым усталык коллектив ушнен. Шке кундемысе пайрем йӱла муро да куштымаш дене пырля «Марий кочкыш» конкурслан чесым конденыт. Мутат уке, телым ужатыме, шошым вашлийме пайремын тӱҥ озаже тӱрлӧ семын ямдылыме мелна лийын: коман, шӱрашан, пареҥге немыран… Жюримат, толшо-шамычымат сийленыт. Участник-влак чотак ямдылалтыныт. Турист-шамыч гын коҥгаш кӱэштме ялысе мелнам авызлашак тыршеныт.
Конкурсышто 1-ше верым У Торъял районысо Тошто Торъял тӱвыра пӧртын калык лӱмым нумалше «Ший оҥгыр» калык фольклор ансамбльже сеҥен. 2-шо вер дене Кужэҥер районысо Токтайбеляк тӱвыра пӧртын «Ший аршаш» да кумшо дене Звенигово районысо Нуктыж тӱвыра пӧртын «Сем аршаш» фольклор ансамбльже-влак палемдалтыныт. Моло коллектив-шамычынат ӱстелышт поян лийын.
Ӱярняш толшо-влакым республикысе Марий юмыйӱла ушем вуйлатыше Александр Бирюков, Оньыжа Эдуард Александров, Марий Элын тӱвыра, савыктыш да калык-влакын пашашт шотышто министржын алмаштышыже Михаил Матевеев, Российысе калык-влакын ассамблейыштын регионысо пӧлкажым вуйлатыше Лариса Яковлева да молат саламленыт.
Пайрем шке радамже дене эртен. Сценыште усталык коллектив, посна мурызо-влак куандареныт. «Мари» сийгудын пашаеҥже-влак коҥгаште кӱэшт лукмо шокшо мелна дене сийленыт. Рӱдер пашаеҥ-влак тӱрлӧ модыш дене модыктеныт. Маскайол, шӱшканъече дене коштын ончаш йӧн лийын. Сцене воктенак келыштарыме курыкышто йоча, кугыеҥ-шамычат издер, ӱярня вараште мунчалтеныт. Вет ожно ял калык ты пайремым эртарыме вержылан лач курыксаҥгам ойырен. Тушко вес ялла гычат имне дене толыныт. А тылеч ончыч ял йыр кече почеш кудалышт савырненыт. Терыштыже гармоньчо, шӱвырзӧ, кӱслезе шинченыт, весела мурым йоҥгалтареныт.
Кызыт пайремым ужатыме годым «Ӱярня кувам» йӱлатат. Калык йӱлам шымлыше Александр Китиковын возымыж почеш, ожно курык вуйыш тӱрлӧ шанчашым, шӱкым конден кышкеныт, да онар курчак семын келыштарен, пычкемышалтмеке, йӱлатеныт. Вара «Осалже кайыже, сайже мылам кодшо» манын, тул гоч тӧрштылыныт. «Ӱярня кувам» йӱлатыме йӱлам шуктымаште калык поснак шуко лийын. Светлана Носова
Снимкыште: Юмылан пелештыме тат.
Михаил Скобелевын фотожо.
