КРАЕВЕДЕНИЙ

Тӱрлӧ тӱсан Марий Эл: Икте шукемеш, весе шагалемеш

Вашке маскан вынемыш вочмо жапше шуэш. Санденак тудым шотлымо пашам кеҥежым эртарат. Марий Элын Пӱртӱс поянлык, экологий да йырым- йырысе средам аралыме министерствыжын специалистше-влак верлаште кугыжаныш инспектор, тыгак сонарзе-влакын полшымышт дене тудын чотшым рашемденыт. 

КРАЕВЕДЕНИЙ

Кум ий гыч – уэш: Торъял мланде кажне гана ӱжынак ужата

Шочмо кундемын каласен мошташ лийдыме моткочак кугу вийже уло: тудо кеч-кӧмат шкеж деке чытыдымын шупшеш. Мланде шарын кеч-могай лукыштыжо иле – шочмо ялыш, шочмо вер-шӧрыш кеч ик жаплан миен, ужын толде, чон огешак чыте. 

КРАЕВЕДЕНИЙ

100 ийлан – шӱдӧ ялыш: Пуйто уто шинча деч шылын шинчын

Марий Турек районышто Сардаял лӱман ял улмым щукынжо палат. А теве эше Сарда ял нерген колында? Ятырынже уке, шонем. Мыят шукерте огыл тиде районыш командировкыш каяш тарваныме годым веле пален нальым. Тушто илыше-влак, тидлан чотшак нелеш ида нал…   А Сарда ял, калыкыште вес семынже тудым Почиҥга але Сарда почиҥга маныт, сылне вер-шӧрыштӧ шинча улмаш. […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Айдеме да пӱртӱс: 21 ий – йӧратыме пашаште

«Кугу Какшан» заповедникын лӱмгечыжын идалыкшым палемдыме шот дене ме тудын пашаеҥже-влак дене тендам жапын-жапын палдараш тӱҥалына. Тачысе унана – Олег Игнатенко. Марий кугыжаныш университетын биологий-химий факультетшым тунем пытарыме деч вара 1997 ий гыч заповедникыште тырша. Кугыжаныш инспектор гыч тӱҥалын. Оролымо шотышто заповедникын директоржын алмаштышыжланат ыштен. Кызыт – кугурак кугыжаныш инспектор. Икмыняр йодышым тудлан пуэна. – […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Тӱрлӧ тӱсан Марий Эл: «Келшымаш памаш» кумдыкым угыч тӱзатеныт

Кодшо кугарнян Шернур кугорно воктене верланыше Гейдар Алиев лӱмеш «Келшымаш памаш» воктене «шокшо» ыле. Марий Элыште илыше азербайджан диаспорын еҥже-влак ты кумдыкым угыч тӱзатеныт. Улшо оралте-влакым олмыктен уэмденыт, шӱкшакым эрыктен йӱлатеныт… 

КРАЕВЕДЕНИЙ

Шотыш налза: Пудий ушым йомдарымеш шуктен кертеш

Кодшо годым травмотологийыш мийыме годым лӱдын ӧрткышӧ ик пӧрьеҥ тольо. Регистратурыш шумеке, «Пудий пурлын, мом ышташ?» манын йодо. Чынжымак, мыят шоналтышым: тыгай туткарыш логалат гын, куш кайыман? Мемнан чодыран кундемыште тыгайже кажне денат лийын кертеш? Мутлан, тений шошо-кеҥеж жапыште гына пудий пурлмо шотышто 1383 еҥ республикысе медицине учрежденийлаш полышым йодын миен. Нунын коклаште 287 икшыве […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Марий элын сылне верже: «Ужар памашын» тӱсшӧ шинчам йымыктара

Марий кундем пӱртӱсын сылнылыкшым мемнан деке толшо кажне ӧрдыжъеҥ палемда, очыни. Шукерте огыл Волжский районыш командировкыш мийыме годым ме шкежат Ваштар курыкышто верланыше «Ужар памаш» («Зеленый ключ») манме ӧрыктарыше верым лӱмынак ончалаш пурышна. Ваштар курык  кужу да кӱкшӧ. Санаторий гыч памаш деке километр наре  тайыл дене волыман. Южышт ойлат, ваштар курыкышто ваштарже укеат. Тиде чын […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Тӱрлӧ тӱсан Марий Эл:  Ме чылан Российыште илена, сандене руш улына…

Пытартыш перепись почеш Российыште 193 тӱрлӧ калык ила. Шке жапыштыже Андрей Платонов возен: «Мый дечем посна калыкна тичмаш огыл». Тыгак Россият кажне посна калыкше дене шерге. Ятыр курымла дене тӱрлӧ калык элнан ик пырля историйжым ышта, ваш келшен, полшен ила. Кажныже шке йӱлажым, тӱвыражым арален толеш да вияҥда. Лач тыге Шочмо элна ойыртемалтше да ӧрыктарыше […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Конференций: Еш – чон поянлыкнам аралыше шондык

26 апрельыште Марий тӱвыра рӱдер республикын Образований да науко, Тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто  министерствылаже, МарНИИЯЛИ, Российыште илыше марий-влакын федеральный национально-культурный автономийышт полшымо дене «XXI  курым тӱҥалтышысе еш поянлык да тудын тукымвож серлагышыже»  республик кӱкшытан краеведений конференций-конкурсым эртарен. Мероприятий Марий талешке кечылан пӧлеклалтын.  Тушко школышто да ссузышто тунемше ӱдыр-рвезе-шамыч ушненыт. Самырык шымлызе-влак еш тукымвожым, […]

ЭРТЫШ-ИЛЫШ

Уремын лӱмжӧ тудо жапым шарныкта

2 февральыште Волгоградыште веле огыл, Россий мучко Кугу Отечественный сар годым Сталинград кредалмаште фашист войскам кырен шалатымылан 75 ий теммым палемдаш тӱҥалына. Кеч тунам тиде олам мланде дене тӧр ыштымешке шуктеныт, но тусо сеҥымаш сарым йӧршеш вес корно дене наҥгаен: совет войска-влак наступленийым лач тушеч тӱҥалыныт да сеҥымашке шуыныт…