ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА

У ий дене, марий-влак!

Тудо шошым кече ден йӱдын икгай шуйнымо пагытлан келшен толеш. Но ты татын толмыжо эше високосный але високосный огыл идалыкымат, моло астрономий фактымат онча. Тений шошым кече ден йӱдын икгай шуйнымо пагыт 21 март йӱдым 12 шагатат 58 минутышто тӱҥалын. Тунам Кече кечывалвел полушарий гыч йӱдвел полушарийыш кусна. Тидын деч вара йӱдвел полушарийыште июнь кыдал […]

ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА

Ӱярня кашта гыч келанен мунчалтеныт

Ӱярня йор-йор, мелна чыж-чож! Тыгай саламлымаш шомак дене тӱҥалын Ӱярня пайрем Параньга район Усола ялыште кодшо каныш кечыште. Ялысе модмашке эн ончыч йӱштӧ Теле унала тольын. Шке койышыжым, кызытеш эше оза улмыжым ончыкташ тӧчен. Туге гынат йоча-влак Шошым рӱж кычкырен ӱжыныт. Маска шке вынемже гыч помыжалтын лектын, йӱк-йӱаным колын, таргылтыш чодыра гыч йомын лектын. Пайремыш […]

ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА

Мурыктыш, куштыктыш чевер Ӱярня

10 мартыште Морко районысо Унчо селаште Ӱярня пайрем гӱжлен. Финн-угор тӱнян культур рӱдыверже республикнан тӱрлӧ кундемже, тыгак Коми мланде гыч уна-влакым чумырен. Ты кечын игечыжат моткоч сай ыле. Пайремыш толшо-влакым Унчо ял шотан илем администраций вуйлатыше Иван Евсеев Шлань тӱвыра пӧрт пеленысе «Эр ӱжара» ансамбльын участникше-влак дене пырля, гармонь почеш сылне мурым мурен, шокшо мелна, […]

ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА УВЕР ЙОГЫН

«Коҥга пазар» – ынде фестиваль

Шнуй верлан шотлалтын  Кугезына-влак коҥгам пӧртысӧ юмылук семынак шнуй верлан шотленыт. Тудын полшымо дене кочкышым ямдыленыт, черлым эмленыт, ӱмбалныже маленыт. Марий еш у пӧртыш илаш куснен гынат, тошто суртысо коҥга гыч шолгымым наҥгаен ылыжтен. Еш кумалтыш эртарыме ото гыч кондымо тулымат оза-влак вес идалыкысе кумалтыш марте шке коҥгаштышт араленыт, еҥ суртыш пуэн огытыл, уке гын, […]

ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА

Эр ӱжара дене налына, кас ӱжара дене  колтена

Эртыше рушарнян Йошкар-Оласе «Марий кумалтыш» общине Марий калык йӱла тӱэмын (тӱэм – школ. Ӱпымарий (В.М.Васильев). Марий мутэр. Моско, 1926) черетан занятийышкыже калык медицине йӧн дене эмлыше Виталий Головиным ӱжын. Тудын дене ме газетыштына эртыше идалкыште лекше пытартыш номерыште палдаренна ыле. Но вашлиймаш деч вара шке шонымашем каласаш кумыл лекте. Тыгай йӧн дене эмлен кертмылан шукыж […]

ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА

Ожнысо жапыш «пӧртылыныт»

Крешене пайрем деч ончыч Звенигово районысо Какшамарий ялыште, Палантай тукымын уна пӧртыштыжӧ, верысе тӱвыра пӧрт пелен чумырымо «Ӱшанлык» калык фольклор ансамбль ожнысо йӱлам шарналтен да шинчыме касым эртарен. Ансамбльын участникше-влак,  ожнысо вургемым чиен, иктышт кидпашам ыштеныт: кӱнчылам шӱдыреныт, тӱрленыт, уа гыч атым ыштеныт; весышт газетым лудыныт, «азам малтеныт». Тыгодым ондакысе семынак пырля мурым муралтеныт, мутланен […]

ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА

«Вӱд толеш, вӱд кая, эҥер яндаррак  лиеш…»

Таче Интернет полшымо дене икте-весе деч пеш тораште илыше-влак денат кылым ышташ лиеш. Виталий Головин денат ончычшо тыгак палыме лийым. Вара тудым Кужэҥер районысо Ош куэр отышто тӱня кумалтыш годым вашлияш йӧн лекте. Онаеҥ-влаклан полышкалыме пашам шуктен. Тунам лачымын мутланаш йӧн ыш лият, тидым вес ганалан кодышна. Вес ганаже Марий Элыш толмыж годым лие. Виталий […]

ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА МАРИЙ ТӰНЯ

Марий  йӱла пӱртӱс вий дене пырля ила…

Моско марий-влакын чолгалыкышт Моско кундемыште илыше марий-влак юмылан кумалме кугезе йӱланам ылыжтенак толыт. Тидыже тений шыжым поснак шижалтеш. Ожнысек финн-угор-влакын жаплыме ӱшык верлаштышт марий кумалтыш-влакым эртарат. Тыгак  пелештен шогышо-влак шке коклаштышт тӱҥ онаеҥым, нунын семын тӱҥ арвуйым, палемденыт. Тыгай ӱшаным Денис Яковлевич Ямаевлан ыштеныт. Тудо 60 ийым эртен, кызыт Клин олаште ила, а шочынжо Пошкырт […]

МАРИЙ ЙӰЛА

Кышам кодышо кече

Башкортостан Республик  Нуриман районысо  Кугу Шеде ял калык тенийсе 12 октябрьым исторически значениян кечылан шотлаш тӱҥалеш. Тиде кечын ял кӱсотыштӧ икымше гана кугу марий кумалтыш эртаралтын. Пытартыш гана тушто кумалтыш 100 ий ожно лийын. Ӱжмаш  почеш, тудым эртараш тӱрлӧ вер гыч лӱмлӧ карт-влак толыныт:  Нефтекамск ола гыч Сергей Баевич Гафиятуллин, Янаул район Комбо ял (Ямбаево […]

МАРИЙ ЙӰЛА

«Ош куэр – кугу вий-куатым кучышо вер»

«Йӧратен лий, Тӱҥ Ош Кугу Юмо! Теве шкенан ой почеш, калык денат каҥашен, уверетым колтен, шошо игечыште вучыктен шогышна. Шыже игечылан кечым палемден, уверым колтен, тӱня калык лӱм дене сурт гыч пелештена – тичмаш киндет ыштен, тичмаш шорват дене, немыр под дене, тичмаш саска сорта пуш дене, тӱсан вольык дене, тудымат йӧратен лий, чевер товло!  […]