ЕШ ДА ИКШЫВЕ

… А Гордон ончен да шортын, ончен да шортын…

Морко район Тойметсола ялыште ойыртемалтше моло ешат уло дыр, вет иктынат илышыже весын гай огыл. Но Майя Ивановна Петровамытын поснак ойыртемалтше. Мутлан, нуным — авам да ашнаш налме кок шочшыжым — эсогыл Москвашке, Икымше канал дене ончыктымо «Мужское/Женское» передачыш, ӱжыныт. Молан? Могай амал дене

«Авай, мемнам мӧҥгӧ наҥгай!..»

Майя Ивановна ынде ятыр ий икшыве-шамычым Керебеляк йочапӧрт гыч шкеж деке ашнаш налеш. Тӱҥалтыште шуматкече-рушарнялан кондеден, вара – пайрем жаплан, умбакыже – каникулышт годым. А вара кок икшывым, икмыняр жап гыч эше кок йочам опекун семын шкеж деке илашак конден.

— Лачшымак могай ий гыч тиде тӱҥалын, кузе тыгай шонымаш шочын – паледа, рашыже ынде каласенжат ом керт. Тунам эше пелашемат ила ыле, — каласкалаш тӱҥале ӱдырамаш.

А пелашыжын ош тӱня гыч кайымыжлан тений 16 ият шуын. Тудо чодыраште пашам ыштымыж годым 33 ияшак инвалидыш савырнен – ик кечын тупрӱдыжым пушеҥге пызырен. Тыге ватыже тудым 49 ияшыж марте ончен. Пелашыже коляскыште веле шинчен. Мом ойлаш, чыташыже чотак логалын…

Мо ӧрыктараже: тудо вет ик але кок йочам огыл, а шымытым, южгунам кандашымат кондеден! А тудо жапыште эше шкеныштын икшывыштат изирак лийыныт. Тугеже мӧҥгыштышт мо ышталтын?!

— Мый икшыве-шамычым моткочак чаманем. Тидым нуныжат шижыт улмаш ала-мо? Да кажне гана намиен кодымекем йочапӧртыштӧ, Октябрьский коррекционный школышто ыштыше-шамыч вараже ойлат ыле: «Канышлан лучо те шкендан деке наҥгайыза. Йоча-шамыч тендан деч моткочак воспитанный толыт». Ом шылте, нуным пеҥгыдынак кученам, — палдара Майя Ивановна.

Икана икымше классыш кайышаш рвезым налын улмашат, тудым намиен кодаш миен. А эргын йӧршын кодмыжо шуын огыл! Йӧра, авам вес омса гыч луктын колтен кертыныт.

— Изиш гына ошкыл шуктышым, ончем, ошмаште кок изи рвезе модын шинчат. Нуно мый декем куржын тольыч, эрдышкем кержалт шинчыч да ойлаш тӱҥальыч: «Мама, забирай нас домой! Мама, забирай нас домой!» Мый нимом ышташ ӧрынам! А директор окна гыч почешем ончен шоген улмаш. Нуно кок ият пелаш кок йыгыр эрге-шамыч Саша ден Женя улыт улмаш. Директор мемнан деке тольо да нуным мылам эреланак ашнаш налаш темлыш. «Ой, эреланак наҥгаяш мый лӱдам! Йӧра, мӧҥгышкӧ каем да йочам-шамыч дене мутланен ончем. Мом каласат», — маньым. Мом ышташ, кузе лияш манын, корно мучко шонен каенам. Содыки вет эше кевытыште пашам ыштенам. Тиде кызыт кеч-могай сатумат поставщик-шамыч шкешт конден пуат. А тунам райпо кевытыште сатулан эре шке коштмо.

Мӧҥгышкӧ тольым да икшывем-шамыч дене мутланышым. «Мом ышташ, йоча-шамыч? Мылам кок эргым ашнаш налаш темлат», — манам. Нуно ӧрын колтышт. Мыйын семынак ойлышт: «Авай, онченже кертат мо? Эше пенсийыште отылыс, пашам ыштетыс». Ом нал, шонышым. Но йочапӧрт гыч чӱчкыдын йыҥгыртеныт, документымат ямдыленыт. Тыге октябрь мучаште мый нуным содыки кондышым.

Тений 15 октябрьыште йыгыр эргым-шамыч 18 ийымат темат! Тиде ийготыш шумекышт, каласышаш улыт: тышанак кодыт, але вес вере каят. Саша ден Женян шкеныштынат вес вере каяш кумылышт уке. Мыят нуным нигушкат ынем колто!

«Пӱралтынак улмаш дыр»

Но нине кок эрге деч посна Майя Ивановна эше кок шочшым – ака ден шольым – опекун семын шке ешышкыже налын. Тунам Настя 10 ияш, Данил 8 ияш лийын.

— Кандаш ий ончыч 30 августышто ик тӱшка йоча-шамычым йочапӧртыш намиен кодымем годым лачак Настя ден Данилым конденыт улмаш, — тудын деке нунын кузе логалмышт нерген ончыкылык авашт палдараш тӱҥале. — Мыйым ужмеке, вуйлатыше лишеме да ойла: «Таче пеш йытыра, шыма йоча-шамычым кондышт. Нуным нигӧлан ынена пу, тендан ешышке гына колтынена». Икшыве-шамыч Волжск ола гыч да руш улыт улмаш. Аваштым йӱмыжлан ава права деч посна коденыт. Но нуным тунам вигак ешыш ашнаш шым нал, а туштак тунемаш кодышым. Тыгодым шыжымак каникулышт жаплан кондышым. Тылеч вара кажне канышыштлан шкенан деке налынам. Настян 14 ийым, Данилын 12 ийым темымекышт, ешышкына опекун семын кондышым. Кызыт Настямым ынде марланат пуэнам, манаш лиеш – гражданский марийже дене пырля илат. Йошкар-Олаште ик кыдалаш заведенийыште ургызылан тунемеш. Данил тыштак. Шукерте огыл 15 ийым темыш. Мо оҥайже, коктын ик кечыште шочынна. Санденак нуно мылам пӱралтынак улыт дыр, шонем.

Мийыме ожсо кечынже гына Настя Йошкар-Олашке каен улмаш, сандене ваш ужын кутыраш йӧн ыш лий. А Данил коваж дене (ида ӧр, ашнаш налме ныл йочаштат ончыч Майя Ивановнам «авай» маныныт, а вара уныкаже-шамыч почеш нунат «ковай» манаш тӱҥалыныт – авт.) лийын гынат, ала-кушко каенат шуктен улмаш. Тиде амал дене тудын денат мутланен ыжым шукто. Но нимат огыл – «Мужское/Женское» передачыште коктынат тиде ешыште илаш моткочак келша манын ойлышт. Кӧ передачым ужын огыл гын, мыйын семынак интернетыште тений 9 апрельыште лекше выпускым кычал муын, ончен кертыда.

Кычалын да муын

А кузе да молан нуно тушко логалыныт?

— 23 мартыште 9 шагат эрдене мылам палыдыме ӱдыр йыҥгыртыш да ойла: «Мый «Мужское/Женское» передаче гыч улам. Тендан деке ялыш кузе пураш лиеш?» «Молан мемнан деке толыдаже?» — ӧрын йодым. «Съемкым ышташ», — мане. Тыгайым колын, чытыраш тӱҥальым. Вара ашнаш налме йочам-шамыч нерген сниматлаш толмышт нерген каласыш. Настян 16 ияш Юля шӱжарже

лийше (ачашт тӱрлӧ), Данилын шочмо акаже (ачашт икте) нуным кычалын улмаш да мемнан деке лектыныт. Нуно уже ял воктеке толын шумекышт гына йыҥгыртеныт. Йӧра, кузе толын шуаш лиймым умылтарышым. Куд шагат кас марте мемнан нерген сюжетым сниматлышт да кайышт. А индеш шагатлан мыланна таксим колтеныт. Тыге кумытын: мый, Настя, Данил – Казаньыш кайышна. Тушеч Москвашке самолет дене чоҥештышна. Волымыланнак мемнам адакат такси вучен. Вигак унагудыш наҥгайышт.

— А передачылан тендам кузе ямдыленыт? Содыки Икымше, ик эн тӱҥ телеканал, тугеже чылажат кугу кӱкшытыштӧ ышталтеш докан? — йодым.

— Ой, пеш сайын вашлийыныт. Тушто толын шумынам омса воктене уже вучен шогеныт да вернам ончыктышт, яра кочкаш талоным пуышт. Кочкашыже мом шонет, тудым налын кертат. Вара мемнам налаш адакат чапле машинам колтеныт. Тудын дене Останкиношко телевиденийыш наҥгайышт. Передаче деч ончыч чурием чиялтышт. «Мыйже ӱмырыштем нигунам шинчапуным шемемден, тӱрвем помаде дене чиялтен омыл!» — манам. Уке, садак чиялтышт.

— А съемко кузерак эртен? Тыланда келшен? – палымем шуо.

— Чылажат келшен. Такшым мыйын тиде передачыш кайымемжат шуын огыл да торешланашат тӧченам. Но «тыланда мийыман» манын каласышт.

Юлия Барановскаялан ала-мо дене пеш келшенам. «Мне эта бабушка очень нравится!» манын, передаче жапыштак икмыняр гана ойлыш. Эксперт семын ӱжмӧ ик пӧръеҥ эсогыл «Эта бабушка – бомба!» мане. А весе передаче деч вара мый декем лишеме да «Низкий поклон вам!» манят, вуйжымак савыш.

Александр Гордон гын передаче мучко манме гаяк шортын шинчыш. Мылам ик йодышымат пуэн ыш керт. Мыйым ончалеш – шортеш, ончалеш – шортеш. Мый ӧрынам веле. «Тыгай передаче ик ганат лийын огыл! Александр, молан те таче эре шортыда?» — эсогыл Юля тудын деч ӧрын йодо. Мом вашештымыжым ынде ом шарне. Мый але марте тиде передачым мӧҥгыштӧ эре ончашак тыршенам. Сандене шке тушко логалмеке, чот ӧрынам, чонем чон олмышто лийын огыл.

— А Юля акаж ден шольыжым такше молан кычалын?

— Тудо Данилым шкеж деке кызыт илыме приемный ешышке наҥгаяш шонен улмаш. Но мый передачыштак каласышым: «Тудым нигӧланат ом пу, нигушкат ом колто!» Данилын шкенжынат тыгай кумылжо лийын огыл. Эсогыл авашт деке иктыштынат кайымышт шуын огыл. Тиде веле мо, шала койышан да аракам йӱаш йӧратымыжлан верчын нунылан йочапӧртыштӧ илаш логалмыштлан чыланат тудлан чот кугу ӧпкем кучат. Санденак передачыште мутланыме гала, шочмо авашт деч кораҥынрак веле шинчыч!

Мо оҥайже, шочмо авашт ден ашнаш налме аваштын лӱмыштат икгайрак: иктыже Мария Петрова, весыже – Майя Петрова. Шонет да ӧрат. Товатат, пуйто пӱралтынак улмаш тыге лияш.

Шкенжын ныл йочаже… лийын!

А вет Майя Ивановнан шкенжын ныл йочаже уло. Но ындеже «лийын» манаш веле кодеш: кодшо ийын 31 декабрьыште Женя эргыже ош тӱня гыч каен. 9 январьыште тудо 38 ийым гына тема улмаш. Военный лийын – Савиношто служитлен. Шочшыжо-шамыч дене палдараш гын, изирак Сергей эргыже Йошкар-Олаште полицийыште пашам ышта. Тений Нижний

Новгородышто Россий МВД-н академийжым тунем пытара. 42 ияш Люда ӱдыржӧ ешыж дене Красногорскийыште ила. Кызыт йоча дене шинча. Надя 35 ияш. Ешан. Моркышто ила да ик кевытыште вуйлатышылан ышта.

Чоным от ондале

Возен пытарышым да тиде ӱдырамаш нерген семынем шонкален шинчем: ик айдемылан тыгай чолга да чулым лияш тиде вет тынар шуко вий, чытыш да кажныжлан ситыше йӧратымаш кӱлеш! А Майя Ивановнан чылажат ситышынак уло. Тидыже мутланыме годым вигак шижалте. Тудо моткочак поро кумылан, шыма, ныжыл, тунамак пеҥгыдын йодын моштышо ӱдырамаш. Ашнаш налме йочаже-шамычымат чынже денак йӧратымыже да чаманымыжат палдырныш. Тудо кеч-кӧн кумылжым тыманмеш савыра. Теве мыламат икымше тат гычак туге чучаш тӱҥале, пуйто тудо тунар лишыл айдемем! Тугеже ашнаш налме йоча-шамыч нергенже мом ойлаш?! Нуно кумда-а чонан улмыжым шижыныт да санденак икымше гана ужмекыштак пеленже лиймышт шуын…

Любовь КАМАЛЕТДИНОВА

Фотом еш альбом гыч налме

Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий