КРАЕВЕДЕНИЙ

Ший Пӱян Ший Пампалчым ужнеда гын…

Йошкар-Оласе у тоштерыш вашкыза. Кодшо шуматкечын купеч Наумовын пӧртыштыжӧ «Ший пӱян Ший Пампалче» марий йомак да калык творчестве тоштер почылтын. Тудо шочмо калыкнан тӱвыражлан, преданийжылан, йомакшылан пӧлеклалтын. А тудым почаш Россий президент грант конкурсышто сеҥымаш полшен.

«Йӱдымсо тоштер» акций эртыме кастене ты тоштер шке омсажым официально почын. Тушко мийыше-влакым пеш оҥай программе вучен. Уремыштак чылаштым кокла курымысо вургемым чийыше еҥ-влак вашлийыныт. Нуно кучедалыныт, пикш дене ӱйкаленыт. «Волжский путь» исторический уэмдымаш клубын ӱдыр-рвезыже-влак чыла тидым ончыктеныт.

А тоштер омсаш пурымеке, марий вургеман мотор ӱдыр-влак чылаштым марий кочкыш – коман, немыр мелна – дене сийленыт. Тидыже икшыве-влаклан поснак келшен. Каласен кодыман: купеч Наумовын пӧртшӧ кок пачашан. Икымше пачашыштыже Кидпаша тоштер пашам ышта. А йомак тоштер  кокымышо пачашыште шке вержым муын.  

Толшо-влак кок тӱшкалан шелалтыныт. Ик ужашыже тоштерым ончаш каен, а весыже икымше марий комиксым ямдылыше-влак дене палыме лийын. Комиксын авторжо – Александр Окольников. Тудо шке пашажым «Йошкар-Олан геройжо-влак» манын лӱмден. Комиксым ыштыме нерген шонымаш, ола уремыште йот элысе супергерой-влакым рекламироватлыше стендым ужмеке, ушышкыжо толын. «А молан шкенан мландыштына коштшо герой-влакым чапландараш огыл?» – шоналтен.  Негызлан тудо марий йомак-влакым налын да икмыше геройжылан Чоткарым ойырен. Автор шке пашажым кызытсе самырык тукымлан келшышын шонен муын сӱретлен да изирак книгаш чумырен. Комикс дене лишкырак палыме лияш шонышо-влак, ӱстел йыр шинчын,  шкештат сӱретлен кертыныт.

Тоштерын экспозицийжым ончаш мийыше-влакым «Ший пӱян Ший  Пампалче» йомак гыч герой-влак дене вашлиймаш, тӱрлӧ калык модыш, оҥай историй вученыт. Йомакысе героиньым шкенжымат, ачаже Яҥгелде кугызам ужаш лийын. Тоштерын кажне лукшо, эсогыл пырдыжше тӱрлӧ марий йомак гыч ужашым ушештара манаш лиеш. Сандене экскурсовод-влакланат ты але вес экспозиций дене кылдалтше историйым каласкалаш йӧнан. Теве акрет воин-влакын тӱрлӧ вуйчиемыштым чумырымо лукымак налаш. Эшежым нуным чиен ончалаш лиеш. Але марий суртыш пурен лекташ, коҥга воктене шинчен ончаш йӧн ышталтын. Йоча-влаклан гын тыште чылажат оҥай лийын.  

Чарла Кремльын калык творчество пӧлкажым вуйлатыше Евгений Фокинын ойлымыж семынак лектеш: тоштерыш толшо еҥ шкенжымат йомак  персонаж семын шижаш тӱҥалеш, атомосферыжак тыште тыгай.  

«Йӱдымсӧ тоштер» акцийыш Йошкар-Оласе чыла тоштер ушнен. Кажныштыже тӱрлӧ экскурсий, ончер, модыш, конкурс, викторине, мастер- класс, кумылым нӧлтышӧ моло мероприятий эртеныт. Мутлан, йомак тошерыштак куэмым куымо, коваштым ийлыме, кӱртньӧ гыч сылнештарышым ыштыме шотышто тыгай класслаште участвоватлаш йӧн лийын.  Икшыве-влак дене пырля ава-ача-шамычат кидпашам ыштеныт.  

Благовещенский башньыште гын «Илыше музыко кас» лийын. Скрипке, баян, гитаре дене шоктышо да мурышо артист-влак шке мастарлыкыштым ончыктеныт. Йошкар-Оласе тоштерыште эсогыл планетарийыш логалаш да шӱдыран кавам ужаш йӧн лийын. Икманаш, ты кастене кажне тоштерын омсаже почмо лийын. Икте гына южо толшын кумылжым волтен: куд шагат кас деч вара кеч-кушко логалаш оксам тӱлаш кӱлын. Кеч кечывалым толшо-влак тидым чылт яра ыштен кертыныт.

 С.Носова

 Снимкылаште: йомак тоштерым почмо годым.

 

 

Опубликовать в Одноклассники

Добавить комментарий