МАРИЙ ЙӰЛА УВЕР ЙОГЫН

Кумалтышат эртаралтеш, йӱла программе ышталтеш. Умбакыже мо?

Кодшо идалыкын декабрь мучаште Шернур районысо «Марий кумалтыш» общинын еҥже-влак черетан погынымашым эртарен колтышт. Тӱҥ йодыш – 2020 шо ийыште ыштыме пашам иктешлымаш да ончыкылык план. Общинын пашаштыжат коронавирус чер шарлыме шке кышажым коден. Тиде утларакшым кумалтыш-влакым эртарымаште палдырнен. Нуным шуко калыкым погыде ыштыме, увертарымаш-влакымат шаркалыме  огыл. Апрель тӱналтышыште кугарнян  онаеҥ-влак мелна да пура дене, […]

ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА

Марий кумалтыш тамгам шонымо семын кучылташ ок лий

Марий калык ожнысекак шке илыш-корныштыжо тамга-влакым кучылтын. Эше возыктыш деч ончычак кугезына-шамыч куэ кумыжеш, писте оҥаш але тояш, тамгам пӱчкеден, пеш торашкат уверым колтедылыныт. Тамга-влакым тыгак эше вургемышкат тӱрленыт. Тӱрым ончен, кугезына-влак ты але вес  еҥын могай тукым гыч, кушеч улмыжым, могай сомылым шуктен шогымыжым рашемденыт. Иктаж-могай амаллан кӧра пеш вашке калыкым чумыраш кӱлын гын, […]

ЙӰЛА МАРИЙ ЙӰЛА

Идалык мучашке лишемын, иктешлаш жап…

Тӱня Юмын савыртыш ошыгечынже Марий Эл Республикысе Марий юмыйӱла рӱдӧ ушемын тӱшка погынымашыже Марий Турек районысо «Ошмарий – Чимарий» общинын пӧртыштыжӧ эртен. Тушко ушемыш пурышо районысо общине-влакын еҥышт погыненыт.   Каҥашыме тӱҥ йодыш-влак, организацийын уставшым вашталтен пеҥгыдемдымеке, тудын дене келшышын пашам виктарыме дене кылдалтыныт ыле. Онаеҥ-влак Марий Элысе рӱдо юмыйӱла ушемын тӱшка погыныштыжо, вуйверыште, ревизионный комиссийыште […]

МАРИЙ ЙӰЛА

Тӱҥ онаеҥ А. И. Таныгинын У ий пайрем дене саламлыме мутшо:

Ош Поро Кугу Юмына, поро дене вуйнам савена эртен кайыше ийлан! Аралтыш, Шулык, Серлагыш, Перке дене мемнам кодымыжлан. О, поро дене толын шого мемнан Пӱрышына! Марий калыклан у идалыкыште пуэн шого поро пӱрымашым. О, поро дене толын шогыжо Мер Кугу Юмына! Йӱла ден йӱла, тӱс ден тӱс, йылме ден йылме, калык ден калык коклаште пуэн […]

МАРИЙ ЙӰЛА

Кундыш воктенысе марий-влак Вӱд Авалан кумалыт…

Марий Элыште ик районышто, лачшымак Советский велне, Вӱд Авалан кумалыт. Кукмарий, Ваштаршӱй, Тапшер ял-влак воктене тыгай кумалме вер-влак  улыт. Акрет кугезе-влак таклан огыл вӱд айдемын вий-куатшым ешарен, осалжым эрыктен кертшылан шотленыт. Шке жапыштыже Тапшер кундемыште ик эн тоштылан шотлалтше, тӱня кумалтышым эртарыме Петран лук  ото лийын. Тушто кумалме йӱлажат эре акрет семынак эртаралтын.  Отыш кум […]

ЙӰЛА

Салтакыш ужатыме йӱла

Ял дене чеверласымаш Идалыкын ик мотор кечынже марий ешеш эрге аза шочо. Ожно азам мӧҥгеш шем мончаш ыштеныт. Кажне марий ялыште азам ыштыктыше кува лийын, тудым павышка маныныт. Шочын вочшо азам кидышкыже налын, павышка кува эрге пўрышылан таум каласен: «Поро Кугу Юмо, тау эше ик таза чоным ош тӱнялан пуыметлан, – азан тупшым вӱчкалтен ешарен, […]

ЙӰЛА

Азам ача-ава суртыш кондымаш

Модшо-влак: Микал кугыза, Микал кува, Вӧдыр, шешке. Вӱдышӧ. Кавапомышым коден, кече пушеҥге кокла гыч веселан ончалеш, пуйто чылаштым пырляшке ӱжеш, Микал кугызан куанже дене уло тӱням палдарынеже. Таче тидлан амалжат уло: суртыш у еҥ, тукым шуйышо эрге йоча пура. Шоҥгыеҥын йӱд омыжат шӱшпыкын гай, садлан, эрйӱдымак кынелын, икте-весым пӧрт-кӧргыштӧ, сурт-пече коклаште сомылкален коштеш, шкаланже верым […]

ЙӰЛА МАРИЙ ТӰНЯ

Марий юмыйӱла ила да вияҥеш

Угыч тарваныме пагыт 1991 ий 6 июнь. «Ошмарий-Чимарий» марий юмыйӱла рӱдерын учредительный погынымашыже. Вуйлатыше — Александр Михайлович Юзыкайн. 1991 ий 11 октябрь. Кужу жап деч вара «Ошмарий-Чимарий» юмыйӱла ушем икымше гана тӱня кумалтышым Параньга район Олор ял кӱсотышто эртарен. 2 тӱжем наре еҥ лийын. 1995 ий 29 сентябрь. М.Шиляевын тӱҥалтышыже дене — Шернур кундемысе Купран […]

ЙӰЛА

Марий-влак комбым ожнысек жапленыт

Пӱртӱслан кумал илыше марий калыкна Ош Кугу Юмо деч серлагышым, шулыкым, чыла шотыштат перкан лияш манын, тудлан кумалтыш годым ончылгоч палемдыме йула почеш тӱрлӧ пурлык надырым пуа. Марий юмыйӱлаште комбо эре ик эн жаплыме пурлыклан шотлалтын. Тудо эсогыл оргамак дене тӧр шога. Таче марий онаеҥ-влак Василий Смирнов ден Вячеслав Актуганов Юмо радамлан тӱшкан погымо шийвундо […]

МАРИЙ ЙӰЛА МАРИЙ ТӰНЯ ФОЛЬКЛОР

Памаш – илышым пуышо юзо вий

Кӧ лоҥга гыч йылгыжалтын, Шолын лекше ший памаш. Ош куэр йымач шыжалтын, Йоргыктен йога тораш.  «Ший памаш» Шадт Булат   Акрет годсек марийынат, рушынат, Каракум йошкынышто илыше калыкынат вӱд нерген шуко легендышт, преданийышт, сугыньло ойышт лийын. Пустыньште илыше калыклан вӱд шӧртньӧ дечат шерге. А вӱдшӧ вет чыла вере уло: мланде ӱмбалнат, мланде йымалнат, юж лончыштат, […]