МАРИЙ ЙӰЛА МАРИЙ ТӰНЯ

Сандалык аҥам аралыше онаеҥ

Сандалык аҥам аралыше онаеҥ Тений 22 февральыште пагалыме онаеҥ Иван Николаевич Мамаевын шочмыжлан 90 ий темын.  2021 ий тыгак Марий юмыйӱла ушемлан 30 ий темме дене палемдалт кодеш. Ме таче, шергакан йолташ-влак, онаеҥ Иван Мамаевын марий юмыйӱлам вияҥдымашке пыштыме надыржым шотыш налын, «Марий Эл» газетнан архивше гыч тӱрлӧ кумалтышыште лийме годым ты онаеҥым фотош войзымым […]

МАРИЙ ЙӰЛА МАРИЙ ТӰНЯ

Тукымвож аралтыш: Шымакш пӧрт леведыш гаяк

Тукымвож аралтыш Шымакш пӧрт леведыш гаяк Марий Элыште 2021 ий – марий вуйчием идалык Вуйоҥго, шовыч, вуйсолык, шыҥашовыч, пылышшовыч, шурка, оръеҥ упш, сорока, шымакш, шарпан, теркупш – марийын могай гына вуйчиемже уке улмаш! А таче шовыч ден шыҥашовыч деч молыжым шукынжо эсогыл огына пале. Кугезе кочана-кована-влакын ала-кунам ожно чиен коштмо вургемышт ойыртемалтше веле огыл, эшеже […]

ЙӰЛА КУЛЬТУР ДА ИСКУССТВО

Шошо кумылан Новруз пайремыште – рушыжат, марийжат…

Марий кундемыштына тӱрлӧ калык ила. Икте-весе дене чылан келшен илена гынат, кажныжын – шке ойыртемже, йӱлаже, тӱвыраже. 27 мартыште Марий самырык театрыште азербайджан калыкын Новруз пайрем радамже дене палыме лияш пиал шыргыжале. Тудым Азербайджан сылнымут да савыктыш кечыла жапыште эртареныт. Театрыш пурымеке, сылне сем торашке йоҥгалтын. Кокымшо пачашыште «Азербайджан – тул эл» выставке гоч кундемын […]

МАРИЙ ЙӰЛА

Калык пале ден кечышот

Марий кумалтышын чинче тушыжо: « Поро деч порын толын шого вуй савымашке, Кугу Шочынава, Тӱнямбал Шочынава! Шочмо элнан, лишыл вер-шӧрнан, шочмо аванан кумылышт тыйын поро кумылетын саскаже улыт. Эрге шочшо денат, ӱдыр шочшо денат, уныка шот денат калык тукымым шуяш полшет. Шинча-пылышыжланат, шӱм-мокшыжланат, верге-шодыжланат, шоло-лепшыланат, вур корныжланат, йыжыҥ корныжланат, кид-йол да кап-кылжыланат шочмо могыр дене […]

МАРИЙ ЙӰЛА

«Кажне кочкышын шке руашыже…»

Кодшо ийын Марий Элын Образований да науко министерствыжын эртарыме «Идалыкын туныктышыжо» профессионал мастарлык конкурсыштыжо «Марий йылмым эн сайын туныктышо» номинацийыште сеҥышыш Параньга район Матародо школышто тӱҥалтыш класслам туныктышо Светлана Максимова лектын. А вара, кодшо идалык мучаште, тудо Москошто эртыше шочмо йылмым туныктышо-влаклан мастер-класс конкурсын очный этапыштыже Марий Элын чапшым арален. Тушкыжо Российысе тӱрлӧ регион гыч […]

МАРИЙ ЙӰЛА МЕР ИЛЫШ МЕР КАҤАШ

Мер Каҥашыште: Вашкылым пеҥгыдемдыше вашлиймаш

Мер пашам виктарыше-влак икте-весе дене кылым вияҥдаш, ыштышаш паша планым радамлаш тӱрлӧ йӧным кычалыт. Теве У Торъял ден Шернур районласе Мер Каҥашын еҥже-влак Евгений Небогатиков (муниципальный образованийым вуйлатыше) ден Ирина Кошкина (районысо рӱдӧ лудмыверым вуйлатыше) шке активышт дене Кукнур кундемыште верланыше марий Йӱштӧ Кугызан илемыштыже марий кечышот почеш 22 мартыште палемдыме Имне идалык пурымо вашеш […]

МАРИЙ ЙӰЛА МАРИЙ ТӰНЯ

Марий-влакым ушнаш ӱжыт

Киров областьыште марий тӱвыра фестиваль-конкурс лиеш. Областьысе Калык усталык пӧрт тудым заочно эртара. Тушко ты кундемысе да пошкудо регионла гыч марий творческий коллектив ден посна мурызо-влакым ушнаш ӱжыт. Тыгак калыкле-тӱвыра автономий, диаспор-влакын еҥыш ушнен кертыт, но репертуарыштышт марий муро, куштымаш, моло фольклор лийшаш улыт. Конкурс кум номинаций дене аклалтеш: «Национальный куштымаш», «Национальный муро», «Фольклор». Йодмашым […]

МАРИЙ ЙӰЛА

Марий вуйчиемым чапландарат

«Марий тӱр рӱдер» тенийсе идалыкым «Марий вуйчиемын идалыкше» семын увертарен. Тидым ышташ теве мо таратен. Жап эртыме семын вуйчиемым ыштыше мастар-влакат шагалемыт. А марий вургем коклаште вуйчием эре посна верым налын. Тудо тӱрлӧ лийын, илышыште тӱрло амал дене вуйым петыреныт. Эшежым южыжым чийыме годым посна йӱламат шуктеныт, вет вуй — айдемын ик эн тӱҥ ужашыже, […]

ЕШ ДА ИКШЫВЕ МАРИЙ ЙӰЛА ФОЛЬКЛОР

Марий йӱла Кепшылым руымаш (сценарий)

Марий йӱла: Кепшылым руымаш (сценарий) Н.В. Малинина, Купран школын марий йылмым да литературым  туныктышыжо (А.Глазырина. «Родная сторона – золотая колыбель» — «Калык йӱлан вий-куатше» сборник. Шернур. 2013 ий. (Изи йоча ден аваже модын шинчат. Сценышке кова лектеш.) Кова. Иледа-кутыреда, шешкым? Уныкамлан, Катюшемлан, йокмам кондышым. Шешке. Илена, тау. Авай, эрте ончыко. Кова. Шешкым, ала Катюшна кошташат […]

МАРИЙ ЙӰЛА

Марий календарь могай лийшаш?

Марий карт кугыза-влаклан шке шонымашем луктын каласынем. Ме кызыт пычкемыш жапыште огыл, а 21 курымышто илена, тидлан кӧра марий календарь пычкемыш огыл, а передовой лийшаш. Тудым ик могырым акрет кугезе йӱлалан эҥертен, вес могырым, кызытсе астрономический шинчымашым шотыш налын тӧрлатыман. Кокымшыжо тӱҥ верыште лийшаш: пайрем радамым астрономий дене келшышын огына тӧрлӧ гын, пычкемышыштак кодына. Языческий […]