МАРИЙ ЙӰЛА ЯЛ ИЛЫШ

Марий У ийым вашлийыныт

21 мартыште Звенигово районысо Красногорский библиотекыште «Листая страницы Марийского края» проектым илышыш пуртымо кышкарыште марий У ийым вашлийыныт. Теме дене кылдалтше материалын шагалрак улмыжлан кӧра мероприятийым ямдылыме годым книгагудо пашаеҥ-влаклан ситышынак «пӱжалташышт» логалын, но нуно чылажымат жапыштыже да тичмашын чумырен шуктеныт. У коронавирус инфекцийын шарлен кертмыж деч регионыштына утларак ямде улмо режимым увертарымылан кӧра марий У […]

МАРИЙ ЙӰЛА

Мом сӧра марий У ий?

22 мартыште Марий У ий тӱҥалеш. Тудын могай лийшашыж нерген Тӱҥ онаеҥ Александр Таныгин палдарен:  — 22 мартыште 7528-ше идалык, Слон идалык пура. Марий калыкын слон янлыкше лийын мо, йодыда? Таклан огыл вет мемнан кундемыште мамонтын лужым ятыр гана верештыныт. Тудым слон денак таҥастараш лиеш. Моло калык семынак марий-шамычат ик вер гыч весыш куснен коштыныт, […]

ЙӰЛА

Ӱяча ден Мелна толыныт унала

Ӱярня пайрем Шорыкйол деч шым арня вара эртаралтеш. Таклан огыл шомакшат кок мут гыч шога – «ӱй» да «арня».  Шошо пушан ӱян мелна осо арня мучко ӱстел оза лиеш. Ожно пайремыште телым ужатыме дене пырля чыла осалым, ойгым, єпкем луктын кудалтеныт. Ты йӱла  таче мартеат аралалт кодын. Вет Ӱярня, телым мучашлен, мотор шошым конден.  Поянлык […]

ЙӰЛА

Ӱярня вара тора-аш мунчалтыкта

Марий калык ӥӱла дене кылдалтше Ӱярня арня лекте. Тидлан пӧлеклалтше кугу пайрем кодшо рушарнян Йошкар-Оласе рӱдо каныме паркыште гӱжлен. Таклан огыл Ӱярня телым ужатыме да шошым вашлийме пайремлан шотлат. Тудо ты гана арням мучашлыме кечыже 1 мартлан логалын. Игечыжат куандарен: кече шыратен, лум шулен. Погынышо калыкым Ӱярня кугыза дене Ӱярня кува, «Ӱяча» мелна кышыл, пура […]

МАРИЙ ЙӰЛА

Ик йогынышто улметым умылет

Йошкар-Оласе «Марий йӱла» тӱэмын (школын) верыш лектын эртарыме занятийже рушарнян Марий Турек поселкышто, районысо  лийын. Тылеч ончыч тӱэмыш коштшо-влак Кужэҥер ден Звенигово районлашке лектыныт ыле. Тыгай вашкыл шке йӱлам келгынрак шымлаш, пален налаш полша. Вет марий йӱлан ямжым верлаште утларак шижат. Адакше погынышо-влак дене ик йогынышто улметым, чын корно дене кайыметым умылет. Марий Турек районышто […]

ЙӰЛА

Ӱярня курыкышто шуршымат почкаш лиеш…

Ӱярня пайрем ушкал презым ыштыме да ӱй погаш тӱҥалме пагыт дене кылдалтын. Ӱярня жап эре ик числаште огеш тол. Тудо куснылшо, коштын толшо пайрем,  Шорыкйол арня лекмеке, куд арня гыч шочмынжо, пура.  Тений 24 февральлан логалеш да ик арня гыч лектеш. Тувыртышым кочкаш жап Пайремым эртараш калыкна ончылгоч ямдылалтеш. Кугу пашам ыштен пытарымеке, мончаш пурат, […]

МАРИЙ ЙӰЛА

Кечышот ден калык пале:

Марий йӱла почеш: У пӧртыш илаш пурымо годым Эн ончыч кугурак еҥ пура (йоча огыл), яндар памаш вӱд дене кажне лукым пӱргалын, кидеш куэ укшым кучен, мутым ойлыман. Вара пырысым колтат. Вургем гыч эн ончыч кӱпчыкым пуртен почкалтат (окса лийже манын).  Пӧртыш пурымеке, ӱстембаке ош шовычым шарен, тичмаш киндым пыштыман. Пучымышым шындат, сортам чӱктат. Тыгай […]

ЙӰЛА УВЕР ЙОГЫН

Коҥга пайрем (сценарий)

Модшо-влак: вӱдышӧ, озавате, озакугыза, ӱдыр уныка, тулар, тулаче, ӱдыр рвезе-влак. Вӱдышӧ: Кужэҥер кундемысе Коҥганур велыште 12 февральыште Коҥга пайремым пайремлат. Шижыда, ял лӱмжат коҥга денак кылдалтын. Тошто йӱла почеш, кум кечым пайремленыт. Шернур районышто ты пайремым Мустай вел Шокшем ялыште гына эртареныт. Тудо 12-15 февральлан логалеш. Могай амаллан кӧра Шокшем ялыште пайремым арален коденыт? 12 […]

ЙӰЛА

…Эсогыл игече ямдылалтын!

25 январьыште Волжский районысо Карай ялыште Портышкем пайрем кудымшо гана эртыш. Тенийысе телын койышыжым ончен ӧрат: кылмыкта, лум тӧшакым шара, левешта да чыла шулыктара, адакат кылмыкта да ялысе ма оласе мландым катокыш савыра, тымарте эн йӱштӧ тылзылан шотлалтше январь деч аптыраныде, йӱрым вела, корнысо лакылам вӱд дене тема… Эше ӱмаште Рошто, Крешене годым портышкем дене […]

ЙӰЛА

Кечышот ден калык пале:

 Марий йӱла почеш: 29 — Турек пазар. Кумалтышын чинче тушыжо Эрдене, шӱргым шӱялтен, кече ваштареш шогалын, пелештыме мут:  Поро Ош Кугу Юмо, Кече Ава, Шочынава, Юмо Пӱрышӧ, Юмо Серлагыш! Эрдене помыжалтын, яндар вӱд дене шӱргем шӱялтен, Поро Юмем деч, пелештен, полышым йодам. Те кугу виян улыда, шеме ден ошым ужыда, сай ден осалым ойыреда. А […]