КРАЕВЕДЕНИЙ

«Тукымем ден кугешнем»

Марий Элын Татар краевед-влакын обществышт татар-влакын тӱшкан илыме ял ден села, лӱмлӧ еҥже-влакын историйыштым, тӱвыраштым шымлыме пашам начарын огыл эртара. Ты пашаште историй туныктышо-влакат полшат.  Кодшо ийын ты шотыштак республикыште илыше татар сылнымутчо-влакын  «Чык тамчысы» сборникыштат лектын ыле. Параньга районысо «Наша жизнь» газетыштат лӱмлӧ еҥ нерген, ял ден села-влакын историйышт дене кылдалтше материал шуко савыкталтеш. […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Калык дене виян кундем

Калыкын икоян кечыже да Марий автономийын 99 ияш лӱмгечыж  вашеш Т.Евсеев лӱмеш калыкле тоштерыште кастене «Марий мландына калыкше дене виян» ончер почылтын.  Молан лачшымак кастене йодыда? Ты ончер «Сымыктыш йӱд» всероссийский тӱвыра акцийланат келыштаралтын ыле. Тачысе кечылан республикыштына 680 380 еҥ ила. Пытартыш перепись почеш, лачшымак 110 наре тӱрлӧ калык. Тышеч 52 национальностьшо кажныже 10 тӱжем […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Шайра кундемысе Сотнур кӱкшакаште

Тений кеҥежым Марий Эл Правительствын 17 июньышто лукмо пунчалже почеш республикыштына «Шайра кундем-Сотнур кӱкшака» региональный кӱкшытан кугыжаныш пӱртӱс заказник ышталтын. Тысе кумдыклан у статусым пуаш манын, «Кугу Какшан» заповедникын да Марий кугыжаныш университетын специалистше-влак тыршеныт. Мо дене вара ты кундем ойыртемалтеш? Тиде йодышлан вашмутым налаш манын,  биологий науко  кандидат, Марий кугыжаныш университетын биологий кафедр доцентше, […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Кугезына-влак Москошто иленытак…

Тений кеҥежым Москва кремль кумдыкышто Россий академийын Архелогий институтшын специалистше-влак пургедме пашам эртареныт да  2 тужем ий деч ончычсо атышӧрым верештыныт. Архелог-влак тудым кӱртньӧ курымын пеш эр ийласыжлан шотленыт. Тугеже еҥ-влак тушто эше меман эра деч ончычак иленыт.  Ты пашан тӱҥ научный лектышыжлан археолог-влак XVI – XVII курымласе  руш кугыжанышын рӱдӧ управленийжын органже, Приказше-влакын оралте […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Марий, руш, татар ожнысек келшен илат

Йошкар-Оласе Благовещений башньыште Параньга районлан пӧлеклалтше ончер почылтын. Тудо «Марий Эл Республикын политкультурный картше» проектын кышкарыштыже эрта. Проектше Марий Элын 100 ияш лӱмгечыжлан пӧлеклалтеш да республикын «2013-2025 ийлалан Марий Эл Республикын кугыжаныш национальный политикыже» кугыжаныш программыж дене келшышын эртаралтеш. Тӱҥ шонымашыже: республикысе район-влакын историйышт дене кылдалтше поянлыкым ончыкташ. Тиде амал денак Благовещений башньыште кажне муниципальный […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Кладым кычалыныт…

Юрино районысо исторический ик кумдыкышто «шем пургедше-влак» озаланеныт. Тиде амал денак пеш писын тушко марий археолог-влак лектын коштыныт да шымлыме пашам эртареныт. Ты вержым нуно «Выжумский шӱгарла» манын лӱмденыт. Тушто марий-влакын X–XII курымлаште илымышт палдырна. Молан пеш писын ты верыш  лекмыштымат умылаш лиеш: шем пургедше-влак 100 квадрат метр кумдыкым локтылынат шуктеныт. Археолог-влаклан нунын почеш пашам […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Йошкар-Ола мемнан «пӧртна»

Йошкар-Оласе Благовещений башньыште «Марий Эл Республикын поликультуртный картше» проект кышкарыште марий рӱдолана нерген палдарыше онай ончер Йошкар-Олан кечыжлан почылтын ыле. Ойыртемалтше экспозиций. Йошкар-Ола тыште изирак пачер семын ончыкталтын. Тушто кажне кечын шке илышыж дене тыглай ик еш ила: ача, ава, эрге, ӱдыр пырля илат, шке пашаштым шуктат, тунемыт. Но чыла тидыж дене нуно шке йӧратыме […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Экспедиций пайдалын эртен

8-10 августышто Т.Евсеев лӱмеш национальный музей ден Звенигово районысо краеведений тоштер Провой кундемыште этнографий экспедицийым эртареныт. Экспедицийын еҥже-влак Кужмарий, Кожвож, Вакшсола Памъял, Ӱлыл Памъял, Ӧрзалак да Чуваш Отар кундемлаште лийыныт, тыгодым еш йӱла, марий ден чуваш-влакын пайремлаштын ойыртемышт дене палыме лийыныт, этнографий сынан шуко поян материалым погеныт. Поснак шоҥгыеҥ-влакын ял илышын кугезе йӱлаж нерген каласкалымыштым […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

 Эше кок шарныктыш

Тений Российысе археологий экспедицийлан 100 ий темеш гын, Йылмым, литературым да историйым научно шымлыше В.М.Васильев лӱмеш марий институтын Археологий пӧлкажлан – 50 ий.  Археологын кечыже лӱмеш институтышто «Йыргешке ӱстел» эртен. Тушто марий археолог-влакын тенийсе паша лектышыштым иктешленыт. Вашлиймашке республикын тӱвыра, печать да калык-влакын пашашт шотышто министр Константин Иванов миен. Каласен кодыман: археолог-влакын тенийсе паша лектышышт […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Ший Пӱян Ший Пампалчым ужнеда гын…

Йошкар-Оласе у тоштерыш вашкыза. Кодшо шуматкечын купеч Наумовын пӧртыштыжӧ «Ший пӱян Ший Пампалче» марий йомак да калык творчестве тоштер почылтын. Тудо шочмо калыкнан тӱвыражлан, преданийжылан, йомакшылан пӧлеклалтын. А тудым почаш Россий президент грант конкурсышто сеҥымаш полшен. «Йӱдымсо тоштер» акций эртыме кастене ты тоштер шке омсажым официально почын. Тушко мийыше-влакым пеш оҥай программе вучен. Уремыштак чылаштым […]