ЯЛ ИЛЫШ

Тургымлан ончылгоч ямдылалтыт

У Торъял районысо «Первый май» колхозышто техникым идалык мучко ачалат. Колхозын техникым ачалыме рӱдӧ мастерскойжо У Торъял посёлкышто верланен. Тыште ончыч райсельхозтехникын техникыжым ачаленыт. Тиде предприятий панкрутыш лекмеке, «Первый май» колхоз тудым шкаланже налын да тыште техникым ачалаш тӱҥалын. Тыште олмыкташ келшыше чыла йӧн уло. Тракторым, машинам, нур пашаште кучылтмо агрегатым цехыш пуртат да тудым […]

ЯЛ ИЛЫШ

Ныл пӧрт гына кодын улмаш

Советский районысо пытен шушо Изи Руясола ял уэш йол ӱмбаке шогалеш. Тиде ял Кельмаксола деч йӱдвел-кечывалвелышкыла 1,5 километр коклаште верланен. Ял воктенак, пел километр тораште, Шернур кугорно гыч Кельмаксолашке пеҥгыде шартышан корно шуйналт возын. Шымлыме почеш, яллан негызым пыштыше-влак тышке латиндешымше курымын кокымшо пелыштыже толын лектыныт. Нунын радамыште И.Гусев, кум изак-шоляк Андрей, Семён, Илья Чулковмыт […]

ЯЛ ИЛЫШ

Тыште шке илем верч вуйын шогат

Шернур районысо Токтар ялыште куанжымат-нелылыкшымат пырля пайлаш тыршат Тиде ял ты кундемым ушен шогышо Памашсола ял администраций деч касвекыла кок меҥге тораште, а Шернур посёлко деч куд километр тораште, верланен. Легенде почеш, ял олмышто эн ончыч пєртым шындыше Токтар лӱман марийлан кӧра шочын. Варажым тышке пошкудо ялла гыч толаш тӱҥалыныт, оралтым чоҥеныт. Ял пеленак яндар […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Паша илышым сӧрастара»

Тачысе саманыште республикысе кеч-могай  ялыш миет гын, тушто марий деч посна илыше ӱдырамашым вашлият. Марий деч посна манашыжак ок лий, садышт оксам ышташ манын, я Йӱдвелыш, я кугурак олалаш  каеныт. А тидын годым ӱдырамаш-влак суртым кучат да тӱзатат, йоча-влакым ончат, моло йодышымат шкак шотыш кондат. Мӧҥгыштышт кодшо пелашышт ӱшанле огыт лий гын, пӧръеҥ-шамычшат мӱндыр велышкыже […]

ЯЛ ИЛЫШ

Тыштат волгыдо ончыкылыклан ӱшанат

Кужэҥер район Саламатнур ял калыклан илаш келшыше чыла йӧн уло. Ончыкыжым тудо эшеат саемшаш.     Саламатнур ял Руш Шой деч кечывалвел-эрвелкыла кандаш километр коклаште верланен. Преданий почеш, тышке эн ончыч Озаҥ воктечын Яшкельде ден Эсметрын ешышт толыныт, оралтым чоҥеныт. Легенде дене келшышын, ялын лӱмжӧ кок мут гыч ышталтын: «салма» ден «нур». Шукерте ожно ял воктенсе тумо […]

ЯЛ ИЛЫШ

Пареҥге лектыш куандара

Тенийысе кеҥеж сай игечым шагалрак пӧлеклен гын, шыже пареҥге лектыш дене калыкнам куандарен. Чылан гаяк ойлат: пареҥге тений сайын шочын. А южыштын тудо тугай кугу, ик паренгыжак чумыр ешлан шолтен, кӱктен ма, шинчын кочкаш сита. Теве «Марий Эл» газетын ялозанлык теме дене возышо журналистна Вячеслав Смоленцеват пакчаштыже эсогыл килограмм нелытан паренгым пургед лукмо нерген ойлыш. […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Тыште южшат яндаррак, илашыжат сайрак», –

Манеш Волжский район Полатэҥер ялыште илыше В.Гаврилова. Чын,  тыште кундемжак ойыртемалтше. Йомакын пуйто изи ужашышкыже логалат. Тидыжлан, мутат уке, ял покшелне улшо ер вес сыным пурта, санденак тудын йыр верланыше пӧрт-влакат моторрак, сайрак койыт. Урем дене ошкылмо годым тӱрлӧ тӱсан пеледыш коклаште шинчыше пєрт шинчалан перныш. Пеледышыже оралте деч ӧрдыжтат кушкеш, воктекше миен ончалаш сымыстара. […]

ЯЛ ИЛЫШ

Йӱшаш вӱдланат, вургемым шӱалташат

Волжский районысо Ӱлыл Азъял да тудын калыкше нерген газетыштына ик гана веле огыл возымо. Тыге гынат, мыят тиде кундемым ужын коштмем да тушто илыше-влак дене вашлийын кутырымем гыч икмыняр шомакым каласен кодынем… Мылам калыкын унам вашлийын моштымыжо, кундемже нерген йӧратен каласкалымыже да пашалан кожмак улмыжо моточ келшыш. Тудо корным ма кӱварым, уремысе сценым ма стелым […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Мо марлан толынам, эре ушкалым кучена»

Тыге ойла Волжский район Ӱлыл Азъялыште илыше Т.А.Иванова. Кодшо арнян ты кундемыште лиймына годым ял калык шудым ышташ тӱҥалын гына ыле. То ик сурт пеленсе участкыште бензокосилке дене, то ял лишне олыкышто трактор дене шудым солышо-влак койыт. Шудым ышташ полшаш икшыве-шамычат толыныт. Суртозан, Евгений Ильичын кидыштыже бензокосилке вы-ыж шоктен модеш веле. Воктеныжак пелашыже, Тамара Александровна, […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Кажне ялым арален кодаш тыршена»

Марий Турек район Арбор кундем шым ялым ушен шога. Нунын кокла гыч Изи Курыкӱмбал, Кугу Курыкӱмбал да Павайнур ял-влак эн йӧндымылан шотлалтыныт: корем гоч корно укелан кӧра шыже лавыра, теле поран да шошо вўдшор годым нуно пуйто «кугу тӱня» деч пӱчкын ойырымо гай иленыт. Но 2018 ий шыжым тысе калыкын да поснак Павайнур ялын чолгаеҥже-влак […]