ЯЛ ИЛЫШ

Вольык – ешын эҥертышыже

Марий Турек районысо Арбор школын ончычсо директоржо Г.Попов илыш мучко вольыкым ончен да йӧратыме паша деч кызытат кораҥын огыл. Латкум ияшак лӱшташ тунемын Геннадий Феликсовичын шочмо Кугу Пумарий ялыштыже илыме годым ешыштышт кок ушкал лийын. Кудымшо классыште тунемме жапыштак ушкалым лӱшташ тунемын. Аваже Геннадийым эрдене вич шагатланак кычкырен да тудын пелен ушкал воктеке лӱшташ шинчын. […]

ЯЛ ИЛЫШ

Уста еҥ кеч-куштат уста

Марий Турек район Лоп ялыште илыше М.Осипов тӱрлӧ сорт саскан кушкылым ончен кушта, шара, мӱкш ончымо пашаште ойыртемалтеш.  Туныктышо сад пашалан шӱмаҥын Моисей Николаевич Марий пединститутым тунем пытарыме деч вара шочмо кундемыш пєртылын, Арбор школышто пашам ышташ тӱҥалын, куд ий труд урокым туныктен. Варажым туныктышо ситыдымылан кєра кугурак класслаште биологий ден химий урокым вӱдаш ўшаненыт. […]

ЯЛ ИЛЫШ

Кузе илет, мӱндыр изи ял?

Марий Элыште кажне кундемыште изи ял-влак улыт. Ик вере нуно аралалт кодыныт веле огыл, утларак вияҥыныт, тӱзланеныт, у тӱсым налыныт. Тыште у пӧрт-влак ешаралтыт, илышыжат воранен толеш, йоча-влакын йӱкышт чӱчкыдынрак шокта. Тыгай ял-влак корно воктене але чылт лишне, тыгак рӱдӧ илем деч тораште огыл, верланеныт. Лач тудыжак яллан аралалт кодашыже амалым ыштен. А теве мӱндыр […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Кундемна ий еда сылнештеш», —

манеш Марий Турек район ял шотан Карлыган ял администраций вуйлатыше Б.Иванов. Тиде кундем республикнан рӱдолаж деч ик эн мӱндырнӧ верланышылан шотлалтеш. Мутлан, Сарда ял марте кокшӱдӧ километр погына. Ойыртемже эше тыгай: тыште марий, одо да татар-влак ик ой дене келшен илат. Латкандаш ял гыч луыштыжо марий-влак улыт гын, шымытыште – одо-влак, иктыште – татар-шамыч. Верысе […]

ЯЛ ИЛЫШ

Тургымлан ончылгоч ямдылалтыт

У Торъял районысо «Первый май» колхозышто техникым идалык мучко ачалат. Колхозын техникым ачалыме рӱдӧ мастерскойжо У Торъял посёлкышто верланен. Тыште ончыч райсельхозтехникын техникыжым ачаленыт. Тиде предприятий панкрутыш лекмеке, «Первый май» колхоз тудым шкаланже налын да тыште техникым ачалаш тӱҥалын. Тыште олмыкташ келшыше чыла йӧн уло. Тракторым, машинам, нур пашаште кучылтмо агрегатым цехыш пуртат да тудым […]

ЯЛ ИЛЫШ

Ныл пӧрт гына кодын улмаш

Советский районысо пытен шушо Изи Руясола ял уэш йол ӱмбаке шогалеш. Тиде ял Кельмаксола деч йӱдвел-кечывалвелышкыла 1,5 километр коклаште верланен. Ял воктенак, пел километр тораште, Шернур кугорно гыч Кельмаксолашке пеҥгыде шартышан корно шуйналт возын. Шымлыме почеш, яллан негызым пыштыше-влак тышке латиндешымше курымын кокымшо пелыштыже толын лектыныт. Нунын радамыште И.Гусев, кум изак-шоляк Андрей, Семён, Илья Чулковмыт […]

ЯЛ ИЛЫШ

Тыште шке илем верч вуйын шогат

Шернур районысо Токтар ялыште куанжымат-нелылыкшымат пырля пайлаш тыршат Тиде ял ты кундемым ушен шогышо Памашсола ял администраций деч касвекыла кок меҥге тораште, а Шернур посёлко деч куд километр тораште, верланен. Легенде почеш, ял олмышто эн ончыч пєртым шындыше Токтар лӱман марийлан кӧра шочын. Варажым тышке пошкудо ялла гыч толаш тӱҥалыныт, оралтым чоҥеныт. Ял пеленак яндар […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Паша илышым сӧрастара»

Тачысе саманыште республикысе кеч-могай  ялыш миет гын, тушто марий деч посна илыше ӱдырамашым вашлият. Марий деч посна манашыжак ок лий, садышт оксам ышташ манын, я Йӱдвелыш, я кугурак олалаш  каеныт. А тидын годым ӱдырамаш-влак суртым кучат да тӱзатат, йоча-влакым ончат, моло йодышымат шкак шотыш кондат. Мӧҥгыштышт кодшо пелашышт ӱшанле огыт лий гын, пӧръеҥ-шамычшат мӱндыр велышкыже […]

ЯЛ ИЛЫШ

Тыштат волгыдо ончыкылыклан ӱшанат

Кужэҥер район Саламатнур ял калыклан илаш келшыше чыла йӧн уло. Ончыкыжым тудо эшеат саемшаш.     Саламатнур ял Руш Шой деч кечывалвел-эрвелкыла кандаш километр коклаште верланен. Преданий почеш, тышке эн ончыч Озаҥ воктечын Яшкельде ден Эсметрын ешышт толыныт, оралтым чоҥеныт. Легенде дене келшышын, ялын лӱмжӧ кок мут гыч ышталтын: «салма» ден «нур». Шукерте ожно ял воктенсе тумо […]

ЯЛ ИЛЫШ

Пареҥге лектыш куандара

Тенийысе кеҥеж сай игечым шагалрак пӧлеклен гын, шыже пареҥге лектыш дене калыкнам куандарен. Чылан гаяк ойлат: пареҥге тений сайын шочын. А южыштын тудо тугай кугу, ик паренгыжак чумыр ешлан шолтен, кӱктен ма, шинчын кочкаш сита. Теве «Марий Эл» газетын ялозанлык теме дене возышо журналистна Вячеслав Смоленцеват пакчаштыже эсогыл килограмм нелытан паренгым пургед лукмо нерген ойлыш. […]