ЯЛ ИЛЫШ

Тыштат волгыдо ончыкылыклан ӱшанат

Кужэҥер район Саламатнур ял калыклан илаш келшыше чыла йӧн уло. Ончыкыжым тудо эшеат саемшаш.     Саламатнур ял Руш Шой деч кечывалвел-эрвелкыла кандаш километр коклаште верланен. Преданий почеш, тышке эн ончыч Озаҥ воктечын Яшкельде ден Эсметрын ешышт толыныт, оралтым чоҥеныт. Легенде дене келшышын, ялын лӱмжӧ кок мут гыч ышталтын: «салма» ден «нур». Шукерте ожно ял воктенсе тумо […]

ЯЛ ИЛЫШ

Пареҥге лектыш куандара

Тенийысе кеҥеж сай игечым шагалрак пӧлеклен гын, шыже пареҥге лектыш дене калыкнам куандарен. Чылан гаяк ойлат: пареҥге тений сайын шочын. А южыштын тудо тугай кугу, ик паренгыжак чумыр ешлан шолтен, кӱктен ма, шинчын кочкаш сита. Теве «Марий Эл» газетын ялозанлык теме дене возышо журналистна Вячеслав Смоленцеват пакчаштыже эсогыл килограмм нелытан паренгым пургед лукмо нерген ойлыш. […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Тыште южшат яндаррак, илашыжат сайрак», –

Манеш Волжский район Полатэҥер ялыште илыше В.Гаврилова. Чын,  тыште кундемжак ойыртемалтше. Йомакын пуйто изи ужашышкыже логалат. Тидыжлан, мутат уке, ял покшелне улшо ер вес сыным пурта, санденак тудын йыр верланыше пӧрт-влакат моторрак, сайрак койыт. Урем дене ошкылмо годым тӱрлӧ тӱсан пеледыш коклаште шинчыше пєрт шинчалан перныш. Пеледышыже оралте деч ӧрдыжтат кушкеш, воктекше миен ончалаш сымыстара. […]

ЯЛ ИЛЫШ

Йӱшаш вӱдланат, вургемым шӱалташат

Волжский районысо Ӱлыл Азъял да тудын калыкше нерген газетыштына ик гана веле огыл возымо. Тыге гынат, мыят тиде кундемым ужын коштмем да тушто илыше-влак дене вашлийын кутырымем гыч икмыняр шомакым каласен кодынем… Мылам калыкын унам вашлийын моштымыжо, кундемже нерген йӧратен каласкалымыже да пашалан кожмак улмыжо моточ келшыш. Тудо корным ма кӱварым, уремысе сценым ма стелым […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Мо марлан толынам, эре ушкалым кучена»

Тыге ойла Волжский район Ӱлыл Азъялыште илыше Т.А.Иванова. Кодшо арнян ты кундемыште лиймына годым ял калык шудым ышташ тӱҥалын гына ыле. То ик сурт пеленсе участкыште бензокосилке дене, то ял лишне олыкышто трактор дене шудым солышо-влак койыт. Шудым ышташ полшаш икшыве-шамычат толыныт. Суртозан, Евгений Ильичын кидыштыже бензокосилке вы-ыж шоктен модеш веле. Воктеныжак пелашыже, Тамара Александровна, […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Кажне ялым арален кодаш тыршена»

Марий Турек район Арбор кундем шым ялым ушен шога. Нунын кокла гыч Изи Курыкӱмбал, Кугу Курыкӱмбал да Павайнур ял-влак эн йӧндымылан шотлалтыныт: корем гоч корно укелан кӧра шыже лавыра, теле поран да шошо вўдшор годым нуно пуйто «кугу тӱня» деч пӱчкын ойырымо гай иленыт. Но 2018 ий шыжым тысе калыкын да поснак Павайнур ялын чолгаеҥже-влак […]

КИДМАСТАР ЯЛ ИЛЫШ

МАСТАР ЕҤЫМ муаш неле – тудо эре пашаште

Вячеслав Григорьевич Беляев Советский район Алексеевский посёлкысо Сеҥымаш уремыште чатка пӧртым чоҥен (снимкыште). Посёлкышто тиде урем улан шотлалтеш. Пӧртшат кызытсе жаплан келшыше чоҥымо материал дене ыштыме. Беляевмыт ешын кок пачашан суртышт умбачынак палдырна. Пӧртыш канде тӱсан поликарбонат дене ыштыме пӧртӧнчыл “пурта”. Сурт пеленак мотор гараж, монча, пакчаште кок теплицым ыштыме. Шижалтеш, озан кид-йолжо чоҥымо пашалан […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Ялна дене кугешнена», –

манеш Марий Турек район Аимке ялын старостыжо К.Созонова Эртыме корно Легенде почеш яллан негызым кум изак-шоляк пыштен: Айме, Црме да Азме. Айме шке пєртшым кызытсе ялын кўшыл мучашышкыже шынден, Црме – ӱлыл мучашке, Азме – памаш воктеке. Азмен ешыжым шучко чер орландарен, сандене эпидемий деч аралалташ манын, тудын тукымжым йӱлалташ шонен пыштеныт. Тидым пален налмеке, […]

ЯЛ ИЛЫШ

Кресаньык паша чонжо пелен

Марий Турек район Китне ял гыч Г.Пасынков шке вӱташтыже шагал огыл вольыкым ашна, пакчасаскам ончен кушта. Ӱмыр мучко –  трактор дене   Геннадий Александровичлан кызыт кудло куд ий темын. Шоналташ гын, ийгот погынымек, шочмо суртышто каналташ, уныка-влакым ончаш полшен, куанен гына илаш ыле. Уке, Пасынков изинекак кресаньык шӱлышеш кушкын, тудлан шӱмаҥын да пӱрымашыжымат тудын денак кылден. […]

УВЕР ЙОГЫН ЯЛ ИЛЫШ

Мӱкшызӧ-влак чумыргат

25 мартыште Йошкар-Олаште мӱкшызӧ-влакын черетан конференцийышт лиеш. Тидын деч ончыч республикысе чыла районышто погынымаш-влак эртеныт. Тудым республикысе мӱкш ончышо-влак ушемым вуйлатыше В.Южаков эртарен. Ик вере тушко толшо еҥ-влак шагалын лийыныт гын, вес вере мӱкшызє-шамыч утларак чулымлыкым ончыктеныт, тургыжландарыше йодышлам каҥашымашке чолган ушненыт. Мутлан, Марий Турек районышто погынымаш поснак сайын эртен. Йошкар-Олаште эртышаш погынымаште кодшо ийысе […]