ЯЛ ИЛЫШ

«Кажне ялым арален кодаш тыршена»

Марий Турек район Арбор кундем шым ялым ушен шога. Нунын кокла гыч Изи Курыкӱмбал, Кугу Курыкӱмбал да Павайнур ял-влак эн йӧндымылан шотлалтыныт: корем гоч корно укелан кӧра шыже лавыра, теле поран да шошо вўдшор годым нуно пуйто «кугу тӱня» деч пӱчкын ойырымо гай иленыт. Но 2018 ий шыжым тысе калыкын да поснак Павайнур ялын чолгаеҥже-влак […]

КИДМАСТАР ЯЛ ИЛЫШ

МАСТАР ЕҤЫМ муаш неле – тудо эре пашаште

Вячеслав Григорьевич Беляев Советский район Алексеевский посёлкысо Сеҥымаш уремыште чатка пӧртым чоҥен (снимкыште). Посёлкышто тиде урем улан шотлалтеш. Пӧртшат кызытсе жаплан келшыше чоҥымо материал дене ыштыме. Беляевмыт ешын кок пачашан суртышт умбачынак палдырна. Пӧртыш канде тӱсан поликарбонат дене ыштыме пӧртӧнчыл “пурта”. Сурт пеленак мотор гараж, монча, пакчаште кок теплицым ыштыме. Шижалтеш, озан кид-йолжо чоҥымо пашалан […]

ЯЛ ИЛЫШ

«Ялна дене кугешнена», –

манеш Марий Турек район Аимке ялын старостыжо К.Созонова Эртыме корно Легенде почеш яллан негызым кум изак-шоляк пыштен: Айме, Црме да Азме. Айме шке пєртшым кызытсе ялын кўшыл мучашышкыже шынден, Црме – ӱлыл мучашке, Азме – памаш воктеке. Азмен ешыжым шучко чер орландарен, сандене эпидемий деч аралалташ манын, тудын тукымжым йӱлалташ шонен пыштеныт. Тидым пален налмеке, […]

ЯЛ ИЛЫШ

Кресаньык паша чонжо пелен

Марий Турек район Китне ял гыч Г.Пасынков шке вӱташтыже шагал огыл вольыкым ашна, пакчасаскам ончен кушта. Ӱмыр мучко –  трактор дене   Геннадий Александровичлан кызыт кудло куд ий темын. Шоналташ гын, ийгот погынымек, шочмо суртышто каналташ, уныка-влакым ончаш полшен, куанен гына илаш ыле. Уке, Пасынков изинекак кресаньык шӱлышеш кушкын, тудлан шӱмаҥын да пӱрымашыжымат тудын денак кылден. […]

УВЕР ЙОГЫН ЯЛ ИЛЫШ

Мӱкшызӧ-влак чумыргат

25 мартыште Йошкар-Олаште мӱкшызӧ-влакын черетан конференцийышт лиеш. Тидын деч ончыч республикысе чыла районышто погынымаш-влак эртеныт. Тудым республикысе мӱкш ончышо-влак ушемым вуйлатыше В.Южаков эртарен. Ик вере тушко толшо еҥ-влак шагалын лийыныт гын, вес вере мӱкшызє-шамыч утларак чулымлыкым ончыктеныт, тургыжландарыше йодышлам каҥашымашке чолган ушненыт. Мутлан, Марий Турек районышто погынымаш поснак сайын эртен. Йошкар-Олаште эртышаш погынымаште кодшо ийысе […]

ЯЛ ИЛЫШ

Ятыр вашталтыш лийын

Звенигово район админстрацийын да ял шотан Шолэҥер илемын еҥже-влак вашлийын мутланеныт. Звенигово районысо Шолэҥер ял администраций вуйлатышын пашажым шуктышо Е.Васильеван мутшо почеш, кодшо ийын кундемым тӱзатыме шотышто ятыр пашам шуктымо. Мутлан, Шолэҥер посёлкышто Лежневой уремышке тыгыде кӱм оптымо, Школьный уремыште асфальт корным ачалыме. «Сайвер» Шолэҥер химзавод» акционер ушемын да верысе бюджетын оксашт кӱшеш Шолэҥер посёлкысо […]

ЯЛ ИЛЫШ

Эҥыжсола уремет, мотор уремет

Эртыме корно Эҥыжсола ял верысе администрацийын рӱдӧ илемже, Йӱледӱр села деч йӱдвекыла, кок километр коклаште, верланен. Шоҥгыеҥ-влакын каласкалымышт почеш, тышке эн ончыч Эгиз лӱман марий илаш толын. Варажым яллан лӱмжымат тудын денак кылден пуэныт. Эн шуко, 75 сурт-оралте, тыште 1960 ийыште лийын. Тушто 357 еҥ илен. Суртышт пелен 72 вуй тӱкан шолдыра вольыкым, 64 сӧснам, […]

ЯЛ ИЛЫШ

Шагалын улыт гынат, могай чолга кушкыт!

– Тыйже мом алят вучет? Мий, цементым кондо! А тый молан тышке шумеш пуренат? Тидыже вет пӧрт ончылна лиешыс! – шокта чолга ӱдыр йӱк. – Чечасак кондем, – йоҥгыш ик велым. – Йӧра, кораҥам, – шергылте вес велым.           Тыште чоҥымо паша моткочак талын кая. Тольык тиде иктаж ялыште пу але кермыч гыч илемым огыл, а […]

ЯЛ ИЛЫШ ЯЛОЗАНЛЫК

«Олма шуын огыл гын, олмапум рӱзышаш уке», –

манеш Кужэҥер район «Искра» колхоз председатель, «Куженерский» ООО директор Н.Поликарпов. Кундемжылан, ялжылан ӱшанле «Искра» колхозым Н.Поликарпов ынде коло индеш ий кӱрылтде вуйлата. Тиде озанлык вуйлатыше ты кундемыштак, Йывансолаште,  шочын-кушкын. Кӱшыл шинчымашым налын, шочмо озанлыкыш пєртылын. Эҥыжсола комплекс начальниклан ышташ тӱҥалын. Вара колхозым вуйлатыме сапым ӱшанен пуэныт. Ынде республикыште тӱшка озанлыкым эн шуко вуйлатыше-влак радамыште ӱшанлын […]

ЯЛ ИЛЫШ

Ваш полшен илат

Марий Турек районысо  Ӱлыл Мосараште огыт йокроклане Ончыч Ӱлыл Мосараште тӱҥалтыш школ лийын гын, кызыт тудын олмышто клубым почыныт.  Оралте 1968 ийыште чоҥалтын. Клубышто газ уке, садлан коҥгам пу дене олташ перна. Тӱвыра  учрежденийым Т.Г. Зайцева вуйлата. – Тӱвыра аланыште мый 16 ий пашам ыштем. Ончыч Кӱшыл Мосара тӱвыра пӧртыштӧ тыршенам. Тыште школым петырымеке, тышке […]