КУЛЬТУР ДА ИСКУССТВО МАРИЙ ТӰНЯ

Шочмо йылмым тӱня мучко чапландара

Марий йылмым кумда тӱняште арален кодаш да чапландараш манын, тудо эсогыл Билл Гейтс марте шуын да умылымашым муын. Таче ме марий шомак-влакым Яндексыштат муын кертына. Эсогыл йылмынан ойыртемалтше ӱ ӧ, ҥ, ӓ, ӹ гай буква-шамычан шомакымат сайын лудын кертына. Марла электрон мутер, книга-влак, чын возымым тергыше системе улыт… Чыла тидлан ме газетнан тачысе унажлан – […]

МАРИЙ ТӰНЯ

Семык пайрем

Удмуртийыште Семык нерген вич фильм лектын. Ты паша Келшымаш пӧрт да «Одо Мари Ушем»  республикысе марий калык ушемын пырля тыршымыштлан кӧра «шочын». Фильмылаште Одо кундемысе Семык йӱлам ончыктымо, пайремын историйжым почын пуымо. Видеолаште тӱрлӧ ийласе да кундемласе мероприятийым ужаш лиеш.  «Мыйын серен кодымо видеом лийын. Монтажшым ышташ кужу жап кӱлын, кок-кум кечат шинчаш логалын. Тидын […]

МАРИЙ ТӰНЯ

Кумалме жап эрта

Марий калыкын тӱшкан илыме верлаштыже кеҥеж кумылтыш-влак эртат. Тидыжым интернетысе социальный лаштыклаште вераҥдыме уверла гыч пален налынна. Мутлан, шукерте огыл Москвасе марий-шамычат тыгай кумалтышыш погыненыт. Одо кундемысе Ижевск олаште, Кизнер район Марий Сармак ялыште ӱжмӧ почеш ты йӱлам Татарстанын тӱҥ онаеҥже Олег Третьяков эртарен. Тудак татар марий-влакын илыме Елабуго район Кӱплык, Агрыз район Кӧлегеш яллла […]

МАРИЙ ТӰНЯ НА РУССКОМ

Потомки Чумбулата

Под конец 1828 года о марийцах Сернурской волости Уржумского уезда Вяитской губернии после доклада обер-прокурора святейшего Синода о чрезвычайном происшествии, состоявшемся 3 декабря в Вятской губернии многотысячном черемисском скопище в деревне Кюпран-Сола Сернурской волости Уржумского уезда с участием крестьян Вятской, Казанской и Уфимской губерний, стало известно российскому императору Николаю Первому и всему его императорскому двору. […]

МАРИЙ ТӰНЯ ФОЛЬКЛОР

Чумбылат тукым

Марий тӱняште шернур марий-влакым кокланже марий патыр Чумбылат тукым марий маныт. Тиде лӱмжӧ нунылан кунам да кузе «пижын шинчын»? 1828 ий 3 декабрьыште Вятке губернийыш пурышо Уржум уездыште Шернур волостьысо Купран ял воктенсе кӱсотышто пеш кугу кумалтыш эртен. Тушко Вятке, Озаҥ, Уфа губернийла гыч икмыняр тӱжем кресаньык погынен. Тиде чрезвычайный происшествий нерген шнуй Синодын обер-прокуроржын […]

МАРИЙ ТӰНЯ ФИНН-УГОР ТӰНЯ

Келшымаш верч тырша

«Марийцы Карелии» национальный обществым вуйлатыше Михаил Асессоровым Российыште калык кокласе ласка илышым да келшымашым пеҥгыдемден да арален толмыжлан Кугыжаныш Думын Калык-влак паша шотышто комитетшын Тауштымашыж дене палемденыт. М.Асессоров Курык марий кундемыште шочын-кушкын. Но пӱрымаш тудым мӱндыр Карелийыш наҥгаен. Ынде ятыр ий тусо марий-влакым ушышо организацийым вуйлата. «Многонациональная Карелия» кугыжаныш-мер иницитиве почеш эртаралтше проектышкат кажне ийын […]

МЕР ИЛЫШ

Тӱткын эскераш ямдылалтыт

24 мартыште «Независимый общественный мониторинг» (НОМ) ассоциацийын регионысо еҥже Ирина Петрова брифингым эртарен. Тушко Марий Эл Мер палатын еҥже, коммерческий огыл кугу организаций-влакын лидерышт, моло чумыргеныт. Регионысо Общественный палатын НКО дене общероссийский йӱклымашым эскерыме (наблюдений) нерген ойпидышыш кидпалым пыштыме деч вара Ирина Петрова ончыкыжым ыштышаш паша дене палдарен. НОМ-ышто эскерымашлан ямдылалташ  кызытак тӱҥалыныт. А тиде […]

МАРИЙ ТӰНЯ

Шанчыеҥ-шамычым веле огыл вучат

«Мишкан — финн-угор тӱнян тӱвыра рӱдыверже» программын кышкарыштыже 27 мартыште Мишканыште «Йылме, йӱла, тӱвыра — марий калык поянлыкын негызше» («Язык, традиции, культура — основа богатства марийского народа») регион-влак кокласе шанче-практике конференций лиеш. Тудым Башкортостанысе Калык-влак келшымаш пӧрт «Ош кече» материальный огыл тӱвыра поянлыкым аралыше да вияҥдыше фонд да Башкортостанысе Марий юмыйӱла рӱдӧ организаций дене пырля […]

МАРИЙ ТӰНЯ

Акленыт да палемденыт

«Марийцы Карелии» мер организацийын чолга еҥже Алевтина Войтовичым «За сохранение и популяризацию культуры Карелии» медаль дене палемденыт. Шернур марий ӱдыр ынде ятыр ий  Петрозаводскышто ила, А.К.Глазунов лӱмеш кугыжаныш консерваторийыште этномузык туныктышылан пашам ышта, «Акрет мари» ансамбльын пашажым виктара.  Тыгак «Марийцы Карелии» мер организацийын чолга еҥже. Шке сайтыштыже тудо тыгерак воза: «Икмыняр ий ончыч Карелийыш логалмемлан  […]

МАРИЙ ТӰНЯ

«Марий патыр»

Финн-угор тӱнян тенийысе тӱвыра рӱдыверыштыже — Пошкырт кундем Мишкан селаште — «Ӱярня» пайрем кышкарыште «Марий патыр» конкурс эртен. 13 патыр да лӱддымӧ марий рвезе шкенжым ончыкташ кумылаҥын. Мутлан, эн самырыкше 16 ияш, эн илалшыже  69 ияш лийыныт. Но кажныже шкенжым чолган ончыктен да сеҥашак шонен. Организатор-влак нунылан тӱрлӧ тергымашым ямдыленыт. Тӱҥалтыштак  нуно чылан пырля рӱж […]