КРАЕВЕДЕНИЙ

Тоштерым почыт

Республикын Тӱвыра, савыктыш да культур паша шотышто министерствыштыже ведомствыш пурышо тоштер шотан культур учреждений-влаклан штат режим почеш пашаш куснаш планым ямдылат. 2020 ийыште Т.Евсеев лӱмеш национальный тоштерын тӱҥ оралтыштыже уэмден олмыктымо паша июнь тылзыште тӱҥалшаш. Тидым ыштен шукташ манын, тоштер пашаеҥ-влак тоштерын фондыштыжо ревизийым эртарышаш улыт. А моло тоштер ден культур учреждений-влакым толшо-шамычлан регионышто санитарно-эпидемиологий […]

ЭРТЫШЕ ИЛЫШ

ОЖНЫСО МАРИЙ ТӦРА-ВЛАКЫН ЧАПЛӰМЫШТ

XVI-XVII курымла марте марий калыкын шке тӧра шотан лончыкшо лийын. Чаманен каласыман, ме тудын нерген пеш шагал палена. Санденак южышт акрет марий вуйлатыше-влакым йоҥылыш феодал лончыкыш пуртат, «князь-влак» мут дене нуным лÿмдат. Туге гынат, тÿрлö увер-аҥарым шерген лектын, ты йодыш шотышто рашлыкым муаш лиеш. Мутлан, кугезына-влак ожно кузе шкеныштын тöра-шамычым лÿмденыт. Эн ондак марий калыкын […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Кундемна дене палдарат

Марий Элын Молодёжный политике, спорт да туризм министерствыже тенийлан турист маршрут да экскурсионный программе реестрым ямдылен. Тушко чылаже 287 маршрут пурталтын. Нуно тӱрлӧ шӧрынан улыт: экологий,  гастрономий, калык ойыртем дене кылдалтше, ялысе, паломник да моло тӱрлӧ тур-влак. Культурно-познавательный, активный, йоча маршрут-влакат ешаралтыныт. Ик эн палымыже — «Чудеса земли Марийской» ден «Край звонких гуслей» бренд маршрут-влак. […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

«Паша – шляпаште!»

Тыгай ойыртемалтше лӱман ончер кодшо кечылаште Марий Турек поселкысо краеведений тоштерыште почылтын. Выставкылан шке коллекцийже гыч эн шуко вуйчиемым Эҥербал ялыште илыше Мухтар Галиуллин конден. Тудын икымше экспонатшылан — 24 ий. Тиде – Ципья олаште налме тюбетейке. Кызыт пӧръеҥын тӱрлӧ элла гыч кондымо чылаже 20 утла вуйчиемже уло. Утларак ужашыже — лишыл еҥже-влакын  пӧлекышт. Тачысе […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Курымаш лӱмгече вашеш

1920 ий 4 мартыште Калык образованийын Краснококшайскысе уездный пӧлкаже  Краснококшайскыште Рӱдо тоштерым почаш пунчалын… Лач тиде кече гычак  Т.Евсеев лӱмеш калыкле тоштерын историйже тӱҥалын.  А эртыше кечылаште тудын пашаеҥже-влак Россий Президент В.Путин деч тоштерлан 100 ий темме дене саламлымашан телеграммым налыныт.  Кугыжаныш вуйлатыше республикыштына илыше калык-влакын историйыштым аралыше поян материалым ятыр ий дене чумырен толмо […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Санкт- Петербург гыч Марий Элыш…

Шукерте огыл Санкт Петербургышто, Руш географический обществын штаб-квартирыштыже, «Совеременные полевые иследования в Республике Марий Эл» научный доклад йоҥгалтын. Тудын авторжо — Российысе этнографий тоштерын Юл кундем пӧлкан шанче пашаеҥже,  Санкт-Петербургысо кугыжаныш университетын аспирантше Александра Песецкаян палемдымыж  почеш, ты тоштер ден Марий Эл коклаште кыл шукертак ышталтын. Шанчыеҥ-влак Марий кундемым, калыкшын тӱвыраж ден аралалт кодшо йӱлажым […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Ни пушеҥге, ни кӱ огыл, но курымашлык…

Таклан огыл марий-влак икте-весылан тумо гай тазалыкым тыланат. Тумо,  чынжымак, патыр пушеҥге, 600, 1000 ийымат ила, маныт. А эҥерысе вӱдыш йӧрлеш да тушто кужу жап кия гын, тудо эшеат чоткыдырак лиеш. Тидлан тумо  тӱжем ий утларак йогын вудыштӧ кийышаш. Вара тудым, шупшын луктын, кӱлеш семын коштыман, пушеҥгын йытырже кӱыш савырна. Лач тыгай моритлыме тумым шергакан […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Миен толын ужмылан мо шуэш?

Йошкар-Оласе Благовещений башньыште «Марий Элын поликультурный картыже» проект дене идалык ончычак пашам ышташ тӱҥалыныт. 22 январьыште тушто латкокымшо, ындыжым Шернур районын культуржо, историйже дене кылдалтше, выставке видеопрезентаций дене почылтын. Марий Элын культур, савыктыш да калык паша шотышто министрже К.Иванов Шернур кундем талантан ятыр еҥым шочыктымыжым,  культуржо да йӱлаж дене поян улмыжым поснак палемдыш. Олмыктымо деч […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

Эртышым рашемдаш манын пургедыт

Шукерте огыл Историй да археологий тоштерыште «Марийская археология: на пути к открытиям» у ончер почылтын. Вигак каласыман, ончер пеш поян да марий археолог-влакын пытартыш ийлаште эртарыме пургедме пашаштым иктешла манашат лиеш. А пургедыт нуно мемнан дене веле огыл, республик деч єрдыжтат. Пытартыш экспедицийла гыч кондымо мумо арверже икымше гана веле эше ончыкталтыт. Каласен кодыман, тачысе […]

КРАЕВЕДЕНИЙ

«Тукымем ден кугешнем»

Марий Элын Татар краевед-влакын обществышт татар-влакын тӱшкан илыме ял ден села, лӱмлӧ еҥже-влакын историйыштым, тӱвыраштым шымлыме пашам начарын огыл эртара. Ты пашаште историй туныктышо-влакат полшат.  Кодшо ийын ты шотыштак республикыште илыше татар сылнымутчо-влакын  «Чык тамчысы» сборникыштат лектын ыле. Параньга районысо «Наша жизнь» газетыштат лӱмлӧ еҥ нерген, ял ден села-влакын историйышт дене кылдалтше материал шуко савыкталтеш. […]